Εφημερίδα, ΤΟ ΒΗΜΑ, 22/03/2020

Δεν υπάρχει τίποτα πιο ενθαρρυντικό από τα γεγονότα. Απρόβλεπτα, ανυπότακτα, απαιτητικά. Έρχονται ορμητικά, σαν χειμερινό ποτάμι, να ανατρέψουν καταστάσεις και να διαγράψουν βεβαιότητες.

Οι άνθρωποι το έχουν ζήσει πολλές φορές στη μεγάλη διαδρομή και πολλές φορές θα το ξαναζήσουν. Είναι κατανοητό να προτιμούν την απόκρουσή του, να αρνούνται το ενδεχόμενο, να επιλέγουν τον εφησυχασμό. Είναι μια παραμυθία η άρνηση του πραγματικού.

Το κύμα του κορωνοϊού δεν γνωρίζει από φιλοσοφίες. Δεν σέβεται συνήθειες και δεν υπολογίζει κατακτήσεις.  Η απειλή απλώνεται σαν σύννεφο δυνατής αμμοθύελλας. Φέρνει θάνατο.

Το κύμα  σείει εκ θεμελίων τις βεβαιότητες. Τις βεβαιότητες που καταπίνουν τη ζωή και το σφρίγος της αγωνίας της. Είναι δυσάρεστο σήμερα να το λέμε, αλλά αληθινό. Τα γεγονότα «μεστώνουν και ωριμάζουν» τους καιρούς.

Τραβάνε την κουρτίνα. Όυτε νομοτέλεια, ούτε εσχατολογία.

- Νομοτέλεια: η πεποίθηση ότι όλα τελούν υπό την αδήριτη ανάγκη ενός νόμου καθολικής ισχύος, που ορίζει τη φύση και την εξέλιξη των πραγμάτων. Το νομοτελειακό κριτήριο οδηγεί σε μια εσχατολογική κατανόηση του κόσμου. 
-  Εσχατολογία: πεποιθήσεις, δόγματα και προσδοκίες, συνδεόμενα με τα αναμενόμενα γεγονότα, που θα σφραγίσουν την τελευταία φάση της ανθρωπότητας και θα εγκαινιάσουν μια νέα εποχή.

Το κύμα της απειλής των ημερών ανατινάζει στον αέρα, σε όλο τον ευρωπαϊκό χώρο, αυτή την αιχμαλωτιστική κληρονομιά της εγγυημένης και αδιατάρακτης εξέλιξης. Όσοι λατρέψανε τους μύθους, μένουν εκστασιασμένοι και άφωνοι. Και εκείνοι που υποσχέθηκαν παραδείσους, στέκονται βουβοί και άπραγοι μπροστά στο κενοφανές της καταστροφής.

Αυτή η νέα κατάσταση των κομματιασμένων βεβαιοτήτων μας καλεί σε νέα θεώρηση. Η αιφνίδια αλλαγή στη ζωή των ανθρώπων μιλάει για το πως ένας κόσμος καλείται να ξαναδεί εκ θεμελίων τον εαυτό του.

Δεν μιλάμε για την Κίνα που αυταρχικά και βίαια θα διαγράψει την εμπειρία. Μιλάμε για τη Δύση, που καλείται να  ανασυνταχθεί έναντι του εαυτού της και έναντι του υπόλοιπου κόσμου. Μια νέα ιεράρχηση είναι αναγκαία. Και αναπόφευκτη πλέον. Αυτά που η Δύση πέτυχε στη διάδρομή της μπορεί και να τα διασώσει και διαλεκτικά να τα εμπλουτίσει, μέσα από το νέο πόλεμο με τον αόρατο εχθρό.

Η Κυβέρνηση άριστα –πιστεύω- αντιμετωπίζει την απειλή. Η ευθύνη όλων θα σφραγίσει την αποτελεσματικότητα των μέτρων. Αύριο, μαζί με το χειροκρότημα, οφείλουμε να δυναμώσουμε τη φωνή των γεγονότων. Θα ήταν ευκταίο η ίδια η Κυβέρνηση, σαν περάσουμε τον κάβο και μπούμε στο λιμάνι, να ανοίξει το διάλογο. Όλα από την αρχή. Η εκ θεμελίων συζήτηση θα ξεκινήσει. Δεν θα περιμένουμε να «ευδοκήσουν οι ουρανοί».

 

 

Εφημερίδα, ΤΟ ΒΗΜΑ, 15/03/2020


Η λέξη ήρθε στη δημόσια συζήτηση τις τελευταίες ημέρες. Την έφερε, κατά τρόπο παράδοξο και για κάποιους ίσως τραγικό, ο κορονοϊός. Την ακούσαμε και την ακούμε από τα χείλη γιατρών, που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αυτής της μάχης.

Η λέξη έχει, δεκαετίες τώρα, εξοβελιστεί από τον πολιτικό λόγο. Σπάνια βρίσκει θέση στην πολιτική αντιπαράθεση. Ωσάν να μην υπάρχει. Ίσως αυτό να είναι και μια ακριβής αποτύπωση. Μια αντανάκλαση της πραγματικότητάς μας. Είμαστε κοινότητα ανθρώπων;

Ο λόγος είναι, ότι υπενθυμίζει, απαιτητικά και διαταρακτικά για την κατεστημένη εκδοχή των πραγμάτων, τον κενρικό πυρήνα της υπόστασής της. Την ευθύνη. Η κοινότητα καλεί σε ευθύνη. Στην καθυστερημένη κοινωνία, όπως η ελληνική, σχεδιασμένα και συνειδητά η ευθύνη αποκρούστηκε και υπονομεύτηκε. Η κοινότητα μιλάει για τον έσω δεσμό, την υποχρεώση που γεννάει η συνύπαρξη, τις στάσεις και τις συμπεριφορές, που θεμελιώνουν και οικοδομούν το δικαίωμα, ως ατομικό και κοινωνικό αγαθό.

Τα πρώτα βήματα του ανθρώπου ορίζονται από την ανάγκη, συνηθίζουμε να λέμε. Αυτή υπάρχει στη διπλή εκδοχή της. Επιβίωση και συμβίωση. Αδιαίρετα δεμένες, η μία υπάρχει μέσα στην άλλη. Έτσι συγκροτούνται οι κοινότητες. Έτσι ξεκινάνε το βίο τους. Και πάντα, όταν καταγινόμαστε με την κοινωνία με όρους κοινότητας, θα προκύπτουν μπροστά μας τα δύο θεμελιώδη. Συμβίωση. Επιβίωση.

Στο  πέρασμα του χρόνου, με το μέγεθος, την ταξική διαίρεση, την αντιπαλότητα για το καλό και το κακό, τη σύγκρουση για τον έλεγχο των πόρων και την εξουσία, η κοινότητα  γίνεται πεδίο μάχης. Η πολιτική λειτουργία και το δημοκρατικό πλαίσιο συνύπαρξης, ως το ανώτερο ως σήμερα επίτευγμά της, πετυχαίνουν να διασώσουν και να διατηρήσουν τα στοιχεία της κοινότητας, παρά το μεγάλο αριθμό των μελών της. Ο πληθυσμός αποκτά ποιοτική ενότητα και χτίζει τις δυνατότητες συνοχής, αντοχής και πορείας στο χρόνο.

Ο κορονοϊός αναμοχλεύει ξεχασμένες καταστάσεις. Και ενώ οι γιατροί με τρόπο διεισδυτικό μας θυμίζουν την ανάγκη προστασίας της κοινότητας από την απειλή και τον κίνδυνο, στην πολιτική γλώσσα επανέρχεται η ξεχασμένη λέξη. Ευθύνη. Προβάλλεται ως ανάγκη «απέναντι στο κοινωνικό σύνολο». Κάτι που ποτέ δεν υπηρετήθηκε με συνέπεια από την Πολιτεία, όπως είναι ο ρόλος της. Η ευθύνη διαγράφτηκε, γιατί μέσα στην αμοιβαιότητα των σκληρών απαιτήσεών της, το κράτος θα έχανε ένα εργαλείο εξάρτησης και ελέγχου.

Η ευθύνη είναι η συνειδητή συμμετοχή, με επίγνωση και αποδοχή των συνεπειών και του αποτελέσματος της εκάστοτε πράξης στον μακρύ χρόνο. Κανένα σήμα κινδύνου, όπως αυτό του κορονοϊού, δεν μπορεί να έχει αξία χωρίς την ευθύνη και την ωριμότητα που τη συνοδεύει. Μια ζωντανή κοινότητα ανθρώπων για να αντέξει, προτάσσει την επιμέλεια του εαυτού της. Σχέσεις. Δεσμοί. Ευθύνες. Κανόνες. Κυρώσεις. Να ένας δρόμος για το μέλλον.



 


Εφημερίδα, ΤΟ ΒΗΜΑ, 01/03/2020

Περισσότερα...

 

 

Εφημερίδα, ΤΟ ΒΗΜΑ, 08/03/2020

Κάποια στιγμή νομίσαμε τους τελευταίους μήνες, ότι το 2020 θα μπορούσε να είναι ένας χρόνος απόπλου για πιο ήρεμα νερά. Τα γεγονότα όμως δεν αναγνωρίζουν σχεδιασμούς τρίτων και δεν σέβονται εκτιμήσεις και προσδοκίες. Απαιτητικά εισβάλλουν στη σκηνή και κλέβουν την προσοχή μας. Η διαγεγραμμένη ροή ανακόπτεται και τα πράγματα παίρνουν άλλη τροπή. Απαίδευτοι εμείς στο απρόοπτο και στο μη αναμενόμενο, στέκουμε άλλοτε αιφνιδιασμένοι, άλλοτε  έκπληκτοι, άλλοτε παράλυτοι.

Είμαστε θύματα του 19ου αιώνα.Της πεποίθησης, της πίστης στην αδιατάρακτη γραμμική εξέλιξη. Όλα θα βαίνουν πάντα προς το καλύτερο. Ένα αόρατο χέρι, πειστήκαμε, εργάζεται για μια καλύτερη εποχή. Νομοτελειακά. Η εσχατολογία αυτή μας παγίδευσε.

Η μεγάλη αυταπάτη της εγγυημένης μελλοντικής ευτυχίας έλαβε στον τόπο μας στοιχεία σχεδόν θρησκευτικά. Πολιτικές δυνάμεις την έβαλαν στην καρδιά των εξαγγελιών τους. Την έκαναν τρόπο και μάθημα ζωής, μέθοδο κατανόησης του κόσμου. Τίποτα δεν θα μπορούσε να εμποδίσει το ελπιδοφόρο μέλλον. Θυμίζω ότι επί Α. Παπανδρέου είχε υιοθετηθεί η Α.Τ.Α.  Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή. Μηχανισμός αναπλήρωσης των απωλειών του παρόντος. Όλα ήταν αιώνια εγγυημένα.

Αυτή η κυρίαρχη αντίληψη μας κράτησε απαίδευτους στο απρόοπτο των γεγονότων. Απροετοίμαστους να αντιμετωπίσουμε και την πιο ελάχιστη διαταραχή της γραμμικής εξέλιξης. Και εκεί που νομίζαμε ότι έχουν όλα σταθερά δρομολογηθεί, έρχονται τα γεγονότα να τα διαταράξουν. Και εκεί που η εμπειρία, όπως τα γεγονότα του παρελθόντος την έχουν χτίσει, θα έπρεπε να μας κρατάει ζωντανούς, η ασφάλεια της αυταπάτης και η προτίμηση της λήθης έρχεται να διαγράψει το βίωμα. Ό,τι είναι ασύμβατο με την αυταπάτη απωθείται. Μόνο που τα γεγονότα διατηρούν το πρωτείο. Δεν καταλαβαίνουν από θεωρία και δεν συνεργάζονται με τις ανθρώπινες επιθυμίες.

Έτσι απαράσκευους μας βρίσκει η οικονομική και πολύπλευρη κρίση. Η ανώριμη αισιοδοξία κατέπεσε. Η τυφλή αντιμετώπιση της κρίσης την πολλαπλασιάζει. Δεν ακούμε ούτε τότε τη δυνατή φωνή των γεγονότων. Και παραβλέπουμε τις σκληρές απαιτήσεις τους. Απαίδευτοι, δεν κατανούμε το διδαγμά τους.

Έτσι φτάσαμε στο σήμερα. Εδώ μας συναντάει η εντελώς νέα συνθήκη, που έχουμε μπροστά μας. Όχι τόσο, ο περαστικός, ας ευχηθούμε, κορονοϊός και η μικρή παράνοια καθυστέρησης , που έδωσε αφορμή να εκφραστεί, όσο η ένταση του προσφυγικού και μεταναστευτικού κυρίως ζητήματος, σε συνδυασμό πάντα με αυτό που προκαλεί και ανακινεί. Την ένταση στις σχέσεις μας με την Τουρκία, που θα λάβει, εκτιμώ, διάσταση παρατεταμένης , ήπιας προς το παρόν, σύγκρουσης.

Είμαστε μέσα σε μια δραματικά νέα φάση. Δεν μένει κανένα περιθώριο αντοχής στην παλαιά αντίληψη. Το ζήτημα είναι στρατηγικής φύσης. Περιγραφή και επεξήγηση, χωρίς φόβο και επιφυλάξεις, της νέας κατάστασης. Η συνειδητοποίηση της πραγματικότητάς μας είναι το πρώτο μάθημα κατά της αμέριμνης απαιδευσίας. Για να μην «ξαναπέσουμε στα ίδια λάθη».






Εφημερίδα, ΤΟ ΒΗΜΑ, 23/02/2020

Έχει όλο το βάθος της δραματικής πρόσκλησης. Οφείλουμε να αρθούμε «εις το ύψος των περιστάσεων», ακούγεται η ηχώ των λόγων. Η τετριμμένη αυτή διατύπωση, που την γνωρίσαμε να συμπληρώνει πανηγυρικούς και να συνοδεύει εξάρσεις, μάταια επιχειρεί να μιλήσει για μια ιστορική οριακότητα.

Έχει διαχρονικά ταλαιπωρηθεί η λέξη «ύψος». Από τα υψηλά ιδεώδη, μέχρι τα υψηλά ιδανικά. Υψηλόφρονες σκέψεις και υψιπετείς λόγοι. Λέξεις με «ύψος» πέφτουν γρήγορα από το ύψος τους. Έχει μόνο άξια διασωθεί το «Περί Ύψους» του Λογγίνου και αυτό γιατί αγνοήθηκαν οι διδαχές του και γιατί έθετε τις ουσιαστικές απαιτήσεις του λόγου στην πρώτη γραμμή.

Και όμως, όσο και αν ο τίτλος προσφέρεται για σαρκασμό, είναι όσο ποτέ επίκαιρο το νόημά του. Και το αίτημά του πρέπει να διαβαστεί στο σύνολο του εύρους των απαιτήσεών του.

Ας κρατήσουμε από την πομπώδη διατύπωση, αγνοώντας το «ύψος», την μόνη χρήσιμη λέξη. Περίσταση. Έτσι περιγράφει και αποτυπώνει την ύπαρξη μέσα στον κόσμο η «δραματική σκέψη» του Κώστα Π. Μιχαηλίδη, όπως αυτή συμπυκνώνεται στο έργο του «Η ανθρώπινη περίσταση». Την περίστασή μας αξίζει όσο μπορούμε σήμερα να συζητήσουμε, ακόμη και αν δεν μπορέσουμε, να αρθούμε «εις το ύψος της», όπως θα έπρεπε.

Πρώτα η Κυβέρνηση και μετά οι άλλες πολιτικές δυνάμεις, βρίκονται μπροστά στο τετράπτυχο, που εξωτερικά μας ορίζει στον παρόντα χρόνο και προαναγγέλει την πορεία μας. Βρισκόμαστε πάντοτε αμφίβολοι στη μεθόριο. Δεν υπάρχει χρόνος. Καταιγιστικά κρίσιμη η ανάγκη των απαντήσεων . Αδήριτα τα μέτωπα.

-Οικονομία, παραγωγή νέου πλόυτου, θέσεις εγασίας, καλά αμοιβόμενη εργασία.

-Μεταναστευτικό – προσφυγικό, επεξεργασία εθνικής πολιτικής, μακροχρόνια ματιά στο δυσεπίλυτο ζήτημα.

-Ελληνοτουρκικά, νέα απειλή, οι προϋποθέσεις ενός ισχυρού μετώπου άμυνας.

-Το πλαίσιο της συνύπαρξης, δημοκρατικοί κανόνες, θεσμική διάσταση, γόνιμη πολιτική σύγκρουση.

Ο συνδυασμός αυτών των απαιτητικών δεδομένων, η ορατή και αόρατη διαλεκτική τους, ορίζει τη σημερινή μας περίσταση. Η εποχή έχει εξαντληθεί και ο χρόνος μαζί της. Δεν μας χρειάζονται υψηλόφρονες θεωρήσεις, ούτε μεγαλεπήβολες συλλήψεις. Ένας ανοιχτός, άφοβος και ανυπόκριτος διάλογος μας χρειάζεται.

Γίνεται κάθε μέρα και πιο φανερό ότι δεν μπορούμε να συνεχίσουμε έτσι. Και ως προς τον εαυτό μας οφείλουμε νέα, αυτοστοχαστική ματιά και ως προς τον έξω κόσμο, οφείλουμε να ξαναδιαβάσουμε θέσεις και να χτίσουμε σχέσεις.

Αν τρέξουμε πιο γρήγορα από το χρόνο, θα βρεθούμε εμείς οικοδόμοι της νέας περίστασης. Αν βραδυπορήσουμε, αν μας προλάβει, οι πανηγυρικές προσκλήσεις του τύπου «να σταθούμε εις το ύψος των περιστάσεων», φοβάμαι, ότι θα ακούγονται ως περιπαικτικές.

DMC Firewall is a Joomla Security extension!