Εφημερίδα, ΤΟ ΒΗΜΑ, 22/11/2020

Κλέβω τη σκέψη από τον ποιητή και την προσαρμόζω στις ανάγκες του τρέχοντος αυτού κειμένου. Με το αντικλείδι της διάκρισης βοηθό, ας προσπαθήσουμε να εισχωρήσουμε στον κόσμο της πραγματικότητάς μας.

«Με το αντικλείδι ενός χαμόγελου επιχειρείς παραβίαση στο απόρρητο της θλίψης», μας λέει. Ας αφήσουμε τη θλίψη στη διάθεση του ποιητή και ας επιχειρήσουμε με ματιά αισιοδοξίας να ανοίξουμε τις πόρτες του κλειστού κόσμου μας, που συχνά γεννά θλίψη. Αν ο κοινός μας βίος έχει δυσνόητες και σκοτεινές πλευρές, δεν μπορεί και δεν πρέπει αυτές να μένουν αφώτιστες, κρυφές και «απόρρητες».

Οι οδυνηρές μέρες που διανύουμε αναδεύουν το βάθος των πραγμάτων και το φέρνουν μπροστά μας αλύπητα, άμορφο και συγκεχυμένο. Δίπλα στην αγωνία και τον φόβο, η σύγχυση για το παρόν και το μέλλον της κοινής μας μοίρας έχει εγκατασταθεί ως μόνιμη συνοδός βιωμάτων και γεγονότων.

Η ανάγκη της διάκρισης. Σήμερα όσο ποτέ. Η διάκριση είναι το μόνο κλειδί για την αποκρυπτογράφηση, την κατανόηση και την αποδοχή της πραγματικότητας του καθημερινού, που συγκροτεί τον κόσμο μας.

Διάκριση. Η αξιολόγηση του σημαντικού από το ασήμαντο. Ο διαχωρισμός, η ταξινόμηση, η ιεράρχηση των δεδομένων πραγμάτων και των εφικτών αγαθών και λύσεων. Η διάκριση είναι η προϋπόθεση της επιλογής. Είναι η συνείδηση της επιλογής. Η επίγνωση του πραγματικού που προκύπτει γίνεται ταυτόχρονα επίγνωση των δυνατοτήτων και των προϋποθέσων για μια επόμενη νοητή ατομική και συλλογική πορεία.

Η οδός της διάκρισης, ως άρνηση της αοριστίας και ως απόκρουση της γοητείας του γενικού, είναι το αντίθετο της πλάνης. Η διάκριση μας φέρνει πιο κοντά στον υπαρκτό κόσμο και τον πραγματικό εαυτό μας. Διαλύοντας το γενικό, φωτίζει το συγκεκριμένο. Και ζυγίζεται έτσι πιο εύκολα και κατανοητά το εφικτό, διακρίνεται πιο εύκολα από το ανέφικτο και το καθένα τοποθετείται στη θέση του. Απελευθερωμένοι από τη σύγχυση, βλέπουμε πιο καθαρά, ανοίγοντας τα κλειστά δωμάτια στο φως.

Επιθυμίες. Προσδοκίες. Αγαθά. Συνθήκες. Στιγμές. Σκοποί. Μέσα. Σημασίες. Νοήματα. Χρόνος. Η ικανότητα της διάκρισης, ως ατομικό πνευματικό άθλημα και ως συλλογικό επίτευγμα, μας προστατεύει από αυτό το χαοτικό σύμπαν, που με σκοτεινό και υπόγειο τρόπο δίνει κατεύθυνση στα πράγματα και ορίζει το περιεχόμενο της πορείας τους.

Αν ως τώρα, η ελληνική κοινωνία είχε ανάγκη από μια συνάντηση με την ανάγκη της διάκρισης, τώρα η διάκριση είναι η προϋπόθεση της επιβίωσής της. Από την πιο «πεζή» έννοια, μέχρι το πιο βαθύ νοημά της. Διαφορετικά «θα ξαναπέφτουμε πάντα στα ίδια λάθη».

 

 

 

Εφημερίδα, ΤΑ ΝΕΑ, 21/11/2020

Έχει μια δυσκολία να μιλάς και να γράφεις για το πολιτικό περιβάλλον των ημερών μας, μέσα στην απειλητική αυτή πανδημία, που όλα τελούν υπό τη σκιά της. Αναγκαία η περίσκεψη, όπως αναγκαία και η συστολή στην οποία υποχρεούται κάθε κριτική ματιά.

Αποτελεί κουραστική επανάληψη να καταγράφει κανείς την ατμόσφαιρα της σύγχυσης, την ανησυχία και το φόβο, που συνοδεύει τις ημέρες. Είναι ταυτόχρονα αυτή η καταγραφή και μια γέφυρα για να μεταβούμε στον κόσμο της πολιτικής πραγματικότητάς μας, που μηχανικά ξεδιπλώνεται στο παρόν.

Μετά τις νικηφόρες εκλογές, η Κυβέρνηση ξεκίνησε τον βίο της με τις πιο ευνοϊκές συνθήκες. Η ιδιαίτερα κυρίαρχη πολιτική θέση στην οποία βρέθηκε, η υποστήριξη που έτυχε και συνεχίζει, τόσους μήνες μετά, να απολαμβάνει, δεν έχει προηγούμενο. Η πολιτική της αντοχή παραμένει μεγάλη.

Την ίδια ώρα, με αυτά ως δεδομένα, μια συνθήκη κρίσης, κρίσης που είναι πέραν των συμβατικών πολιτικών κριτηρίων, χτίζεται βουβά και αθόρυβα γύρω μας. Πρόκειται για κάτι που δεν είναι ακόμη ορατό, αλλά που το σκίρτημά του διαχέεται ήδη σε κάθε μικρό ή μεγάλο μέτωπο, από την καθημερινή ζωή, μέχρι τη διαμόρφωση συνθηκών πολιτικής σύγκρουσης, ακόμη και αδιέξοδης, ακόμη και τυφλής.

Πρόκειται για μια υποβόσκουσα κρίση εμπιστοσύνης. Στη σκιά της πανδημίας δοκιμάζονται όλα. Πρόσωπα, ρόλοι, κανόνες, θεσμοί, αντιπρόσωποι. Η κυοφορούμενη κρίση εμπιστοσύνης δεν έχει ευθέως στο κέντρο της την Κυβέρνηση. Έχει το σύνολο του θεσμικού οικοδομήματος, τη λειτουργικότητά του, την αναμενόμενη αποτελεσματικότητά του. Στο βάθος δοκιμάζεται η ανθεκτικότητα της έσω πειθούς. Της αυτονόητης εκείνης λειτουργίας που γεννάει την έσω πειθώ και με την «αυτόματα» προκύπτουσα πειστικότητά της, οδηγεί στην αποδοχή και της ανάγκης συμμόρφωσης, στο σεβασμό των μέτρων για την προστασία από την covid19, την αναγνώριση και την εσωτερικευμένη αποδοχή, ότι η κοινή μοίρα, η μοίρα της κοινότητας είναι ο μόνος τόπος της ατομικής ύπαρξης και προκοπής. Η συνύπαρξη και οι κανόνες της προκύπτουν ως το ύψιστο αγαθό.

Μέσα σε αυτήν την ατμόσφαιρα αμφιβολίας και οριακότητας, η Κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη να δίνει απόλυτη προτεραιότητα στην αντιμετώπιση της πανδημίας. Είναι σήμερα ο μόνος για αυτήν νοητός πολιτικός σχεδιασμός. Απορροφά τις δυνάμεις της. Κάθε τι άλλο θα βάθαινε την κρίση εμιστοσύνης και θα επιτάχυνε τη φθορά, που συνοδεύει κάθε εξουσία.

Την οριακότητα της στιγμής επιβαρύνει η πολιτική ανωριμότητα της Αντιπολίτευσης. Της διαφεύγει το παρόν. Εγκλωβισμένη στην παραδοσιακή στάση της άρνησης δεν μπορεί να  διακρίνει τη στιγμή. Αυτή η αδυναμία διάκρισης έρχεται να επικαθήσει πάνω στην κρισιμότητα των ημερών και να την επιβαρύνει. Η στάση της στον εορτασμό του Πολυτεχνείου είναι ένα δείγμα αυτής της αδυναμίας .

Αδύναμη η Αντιπολίτευση να συνδράμει από το ρόλο της στην κίνηση των πραγμάτων, αναδεικνύεται το βάρος της ευθύνης που κάθε φορά επιστρέφει στους ώμους της Κυβέρνησης. Αυτό καθορίζει πολιτικά τις ημέρες.

Όσο και αν είναι υποχρεωμένη να βλέπει η Κυβέρνηση τον εαυτό της στον μακρυ χρόνο – θα υπάρξει ζωή και μετά την πανδημία – σήμερα, ως διοικητικός μηχανισμός, είναι στρατευμένη στην αντιμετώπιση του κινδύνου. Αύριο, ως πολιτικός οργανισμός, θα βρεθεί μπροστά στην ανάγκη να χτίσει μια νέα εμιστοσύνη. Εκεί θα κριθεί το «μετά την πανδημία».

 

 

 

Εφημερίδα, ΤΟ ΒΗΜΑ, 08/11/2020

 

Αν δεν θέλουμε να ξοδεύουμε άσκοπα τον χρόνο μας, θα μπορούσαμε να δούμε την εποχή μας και τα γεγονότα που καθημερινά τη σφραγίζουν σαν το θέατρο απακαλυπτικών πειραμάτων. Κοινωνικών και πολιτικών. Πίσω από την αυλαία πολλά και σημαντικά συντελούνται. Αρκεί να τη σείρουμε, να ακούσουμε τους διαλόγους και να βρούμε το θάρρος να δούμε.

Όσο και αν η γνωστή απαισιόδοξη φιλοσοφική ματιά μας λέει ότι όλα είναι «ίδια, με άλλο τρόπο», εμείς, άνθρωποι του παρόντος, έχουμε το δικαίωμα και την υποχρεώση να διεκδικήσουμε το προνόμιο του ισχυρισμού, ότι η εποχή μας και οι μέρες που σήμερα ζούμε, διατηρούν κάτι το μαναδικό και ανεπανάληπτο.

Μοναδικά για μας τα γεγονότα της εποχής, αφού στο σύντομο βίο μας, αυτό που συνηθίζουμε να ονομάζουμε ανθρώπινη ιστορία, θα εξελιχθεί μπροστά στα μάτια μας, ως έργο συναρπαστικά και συγκλονιστικά πρωτότυπο.

Αν, όπως οφείλουμε, αρνηθούμε την προχειρολογία της τρέχουσας καταγραφής, θα δούμε στην μεγάλη κίνηση έναν κοινωνικό πειραματισμό, που αυτοσκηνοθετημένος σε κλίμακα μεγάλης οθόνης, μας μιλάει για το ορατό και το αόρατο, που βρίσκεται σε πυρετώδη ανάπτυξη στο πλατύ κοινωνικό και πολιτικό πεδίο της εποχής.

Ανάμικτα. Συντελεστές, παράγοντες, δεδομένα, επίδοξοι οργανωτές και φιλόδοξοι καθοδηγητές, βρίσκονται σε συνάντηση μεγάλης αναταραχής και αναβρασμού, σε κίνηση επιθετική και αντιπαλότητα θανάσιμη.

Το δειγματολόγιο της εποχής προκλητικά πλούσιο. Πρόσφατες αμερικανικές εκλογές σε εκκρεμότητα. Covid19 σε ανεξέλεγκτη και επικίνδυνη εξάπλωση. Σκίρτημα θανάτου του ισλαμικού φανατισμού στην καρδιά του δυτικού κόσμου. 

Αυτά και άλλα γεγονότα, μικρά ή μεγάλα, συμπληρωματικά ή αυτόνομα, σε εξέλιξη, μας καλούν σαν πειράματα αποκαλυπτικά, να τα παρατηρήσουμε και να τα σκεφτούμε. Να ζυγίσουμε με σοβαρότητα και ευθύνη την βαρύτητα του καθενός. Κατανοώντας έτσι καλύτερα την εποχή που μας αγκαλιάζει και μας παίρνει μαζί της στον δρόμο της.

Τα γεγονότα των ημερών οδηγούν σε συμπεράσματα και πικρές παραδοχές. Και πρώτα – πρώτα για την εσώτερη αντοχή του παραδοσιακού, του γνωστού και στερεοτυπικού τρόπου λειτουργίας μας. Βλέπουμε την μηχανικότητά της να βρίσκεται σε δοκιμασία. Αυτό που γνωρίζουμε, το επαναλαμβανόμενο, το κοινό, αμφισβητείται στην πράξη, αποσυναρμολογείται και διασπάται. Βλέπουμε την οριακότητα της αντοχής των ανθρώπων, της αποτελεσματικότητας των κανόνων, της λειτουργικότητας των θεσμών. Το βλέπουμε σε κατάσταση δοκιμασίας. Δοκιμή το πείραμα, δοκιμασία η νέα εμπειρία. Τα μηνύματα μας εξοικειώνουν με αυτό που έρχεται.

Γιατί είναι στις μέρες μας πια καθαρό, σαν φως ανατολής. Αυτό που ζούμε ετοιμάζεται να παραχωρήσει τη θέση του σε κάτι άλλο. Δεν γνωρίζουμε μόνο το πως και το πότε.  

 

 

 

 

Εφημερίδα, ΤΟ ΒΗΜΑ, 15/11/2020

Μέσα στη γενική και ορμητική συχνά κίνηση των πραγμάτων, παραδοσιακοί και κατεστημένοι τρόποι χάνουν τη δεσπόζουσα θέση τους και υποχωρούν σε δεύτερο και τρίτο πλάνο στη χαοτική αυτοσκηνοθεσία της εποχής.

Έτσι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια δραματική υποχώρηση των έντυπων Μέσων, περιοδικών και εφημερίδων. Η εφημερίδα, είτε ως ειδησεογραφικό μέσο, είτε ως πολιτικό εργαλείο, είτε ως ιδεολογικό όργανο, δέσποζε μέχρι πριν λίγα χρόνια. Σήμερα η συνθήκη αυτή έχει ριζικά αλλάξει.

Το διαδίκτυο ήρθε να επιταχύνει αυτή τη ριζική αλλαγή. Η κυριαρχία της τηλεόρασης είχε ανοίξει το δρόμο. Σήμερα η δυνατότητα που παρέχει σε όλους το διαδίκτυο να μιλήσουν και να εκφραστούν, έχει καταλυτικά διαμορφώσει μια νέα πραγματικότητα. Η πραγματικότητα αυτή χαρακτηρίζεται από το φευγαλέο της ανάρτησης, το ρευστό του σχολίου, τη συντομία του λόγου, την ανάγκη της λακωνικότητας στην έκφραση.

Πρόκειται για μια νέα χρήση του λόγου και για μια νέα λειτουργία της γλώσσας. Μέσα σε ένα επικοινωνιακό περιβάλλον ταχύτητας και εντυπωσιασμού, η εφημερίδα από τη φύση της είναι υποχρεωμένη να υποστηρίξει στον αντίποδα αυτής της κατάστασης τον διαφορετικό και ιδιαίτερο εαυτό της.

Μέσα σε αυτήν την ορμή του επιφανειακά κυρίαρχου, η εφημερίδα θα παραμείνει ένα οχυρό στο κοινωνικό, πολιτικό και ιδεολογικό μέτωπο. Ένα οχυρό του λόγου, με κάθε έννοια της λέξης. Στη σημερινή Ελλάδα, αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο, όπου η πολιτική είναι ζωντανή, παρατηρεί κανείς ότι οι εφημερίδες αποδοχής και κύρους, είναι πηγές πνευματικού πλούτου, ενημέρωσης, τεκμηρίωσης και γνώσης. Σύνθετα βιβλία, με κείμενα αναλυτικά, ποικίλα, συμπληρωματικά, αλληλοαντικρουόμενα, συντελούν στην κατανόηση ενός κόσμου, που δεν μπορεί η συνθετότητά του να χωρέσει ούτε και στον πιο εμπνευσμένο και ευρηματικό λόγο του Twitter.

Η μεγάλη συμβολή της εφημερίδας στην εποχή μας βρίσκεται στη «σκιά» των πραγμάτων. Παραγνωρισμένη η εφημερίδα, όπως άλλα σημαντικά, εξακολουθεί να είναι μια δύναμη ενόχλησης και κριτικής, όχι μόνο της εξουσίας, αλλά και της τρέχουσας στερεοτυπικής αντίληψης, του απλοποιημένου και ισοπεδωμένου κόσμου, που βρίσκει στο διαδίκτυο εύκολο τρόπο οικοδομής του ανορθολογικού, κατά προτίμηση, εαυτού του.

Εκεί βρίσκεται το ζήτημα. Η εφημερίδα παραμένει, στη δημοκρατική ζώνη του σύγχρονου κόσμου, ο υπερασπιστής του ορθού λόγου, ο τόπος των επιχειρημάτων, η αρένα της κριτικής, το κύριο πεδίο καλλιέργειας του λόγου και της γλώσσας.

Όσο οι λέξεις θα μπορούν, αναπτύσσοντας με πληρότητα το νόημά τους, να διεκδικούν την αυθεντική σημασία τους, τότε η εφημερίδα θα είναι η μόνη που θα διαταράσσει την πλήξη των βεβαιοτήτων. Και δίκαια οι άνθρωποι θα λένε: ζήτω η εφημερίδα.

 

 


Εφημερίδα, ΤΟ ΒΗΜΑ, 01/11/2020

Δευτερεύοντα ζητήματα καθημερινά διεκδικούν την προσοχή μας. Ένα σύστημα δημοσιότητας, με δύναμη λόγου και δυνατότητες εντυπωσιασμού, αρπάζει το ενδιαφέρον των ανθρώπων και το εντάσσει προσωρινά στον κόσμο του ασήμαντου. Το ασήμαντο μοιάζει να έχει κερδίσει στις μέρες μας τη μάχη της προτίμησης και τον αγώνα των εντυπώσεων. Φωταγωγημένο το ασήμαντο, τα άλλα αναγκαστικά κινούνται στη σκιά του.

Αυτό το «επίτευγμα» του ασήμαντου κατακτήθηκε προοδευτικά. Με υπομονή και εργασία επίμονη εκτοπίστηκε τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα από την κεντρική σκηνή ή από το κεντρικό πολιτικό μέτωπο θα λέγαμε καλύτερα, καθετί που συνόδευε μια απαίτηση ουσίας και μια δέσμευση νοήματος.

Το αίτημα νοήματος και κάθε συζήτηση γι’αυτό αγνοήθηκε και τη θέση του πήρε σε κλίμα μάλιστα πανηγυρικό η συνειδητή άρνησή του. Η μηχανική καθημερινότητα επέβαλε το νόμο της. Η συντήρησή της έγινε σχεδόν καθολικός στόχος. Η αδράνεια είχε βρει την τέλεια συνθήκη για τη μακροβιότητά της. Το λεγόμενο πολιτικό σύστημα βρήκε στην ισοπεδωμένη αυτή κατάσταση έναν τόπο συμβιβασμού και ησυχίας.

Το έχω σημειώσει πολλές φορές στις φιλόξενες αυτές σελίδες. Η παρακμή είναι η αποδοχή της άρνησης του νοήματος, κάθε νοήματος. Το νόημα είναι ο οδηγός της διάκρισης. Μια κοινωνία σε παρακμή χαρακτηρίζεται από την αδυναμία της να διακρίνει το ασήμαντο από το σημαντικό. Η κατάσταση που προκύπτει είναι παραλυτική.

Στο σημείο αυτό βρισκόμαστε. Η κρίση δεν έφερε καμία ουσιαστική μεταβολή. Ένα παρελθόν συνεχίζει να επαναλαμβάνει τον εαυτό του. Η έλευση της Covid19, ο φόβος, η άρνηση, η αμφίβολη συμμόρφωση, η απόσταση από το συνεχώς διακηρυσσόμενο από την εξουσία αγαθό της δημόσιας υγείας, μιλάει για την αλλοίωση που έχει ήδη συντελεστεί, μέσα από την αδυναμία αξιολόγησης του σημαντικού και ιεράρχησής του σε μια κλίμακα επιλογών.

Οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι μέσα σε αυτή την αντικειμενικά δύσκολη κατάσταση, οδηγούνται υποχρεωτικά σε μια γραφειοκρατικού τύπου διάχειρισή της, καθώς το πνεύμα της κοινότητας, της κοινής μοίρας και της τύχης εκάστου μέσα σε αυτή την κοινή μοίρα, είναι δραματικά αποδυναμωμένο μέσα στη συνείδηση των ανθρώπων.

Συζητάμε για μια ενδεχόμενη σύγκρουση με την Τουρκία. Η καθοριστική σήμερα γραμμή πολέμου είναι η ανάκτηση του σημαντικού εις βάρος του ασήμαντου. Ανακτώντας αυτή τη διάκριση μπορούμε να χτίσουμε μια νέα ιεράρχιση, που ως κριτήριο και ως κανόνας ζωής, θα μπορούσε να οδηγήσει τις συμπεριφορές μας. Και θα μπορούσε αυτή η εξωτερικά  παράδοξη πρόκληση να γίνει πολιτικός στόχος για τη σημερινή Κυβέρνηση, που με όπλο τη μεγάλη αποδοχή της από την κοινωνία, θα μπορούσε, διαγράφοντας παλαιές παραστάσεις,  να εργασθεί για την ανάκτηση των σημαντικών της ζωής μας

 

DMC Firewall is a Joomla Security extension!