Εφημερίδα, ΤΟ ΒΗΜΑ, 27/04/2019

Η έννοια του ξένου διαπερνά την ανθρώπινη ιστορία. Συνδέεται με τους φόβους της, τους φόβους και την υπαρξιακή αγωνία της μικρής κοινότητας, τις ιεραρχήσεις του κλειστού κοινωνικού σώματος, την αυτοαναφορά, την άρνηση του έξω κόσμου, την εχθρότητα στο καινό και το άγνωστο.

Ο ξένος είναι ο άλλος. Ο διαφορετικός άλλος. Ως διαφορετικός άλλος κυοφορεί την ακατανοησία, τον κίνδυνο του μη οικείου, τον φόβο της διαταραχής, την μάχαιρα της διαφωνίας.

Ο ξένος είναι από τα πρώτα βήματα της ιστορίας μια ενσαρκωμένη απειλή. Ως απειλή αποκρούεται. Ως απειλή απορρίπτεται. Η θέση του είναι εκτός κοινότητας. Ο ξένος είναι περαστικός, προσωρινά παρών, αιώνια διωκτέος.

Στην εποχή της Σταύρωσης ο ξένος είναι ο διωκτέος. Και ανακηρύσσεται διωκτέος επειδή αποκρούεται ως ξένος. Το πέρασμα του Ιησού είναι η παρουσία ενός ξένου. Στο περιθώριο, στην οριακότητα, εδώ και αλλού, μαζί και απέναντι.

Ως τη λεπτομέρεια ενός ξένου, θα λέγαμε, βλέπει την περίπτωση του Ιησού η εξουσία της εποχής. Και ως ακίνδυνο μηδαμινό ξένο τον καταδικάζει. Και ως επικίνδυνο άλλο ξένο τον θανατώνει.

Η διάσταση αυτή, έντονα παρούσα, διαποτίζει το μεγάλο γεγονός  και συνοδεύει ως συστατικό στοιχείο, πιστεύω, την αντίληψη και τη συνείδηση των πρώτων χριστιανών, στη φάση της εναντίωσης και των διωγμών. Είναι οι ίδιοι ξένοι.

Στο συγκλονιστικό και ανυπέρβλητο στην διατύπωσή του σχετικό λόγο, τον αφιερωμένο « …εις την θεόσωμον ταφήν του Κυρίου…και εις τον Ιωσήφ τον από Αριμαθαίας..» του Επιφανίου Σαλαμίνος – Κύπρου ( 4ος-5ος αι.) , η έννοια το ξένου, του Ιησού ξένου, αποδίδεται με μια υψηλή ένταση και τελειότητα.

«Δος μοι τούτον τον ξένον ». Ο Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας, ζητάει από τον Πιλάτο το σώμα του Ιησού. Ζητάει το σώμα ενός ξένου, αδιάφορου, ασήμαντου, ευτελούς ξένου. «Δος μοι, ω ηγεμών, τούτον τον επι ξύλου γυμνόν».

Από τον περίφημο αυτό λόγο του Επιφανίου, αντιγράφω:

«…Δος μοι νεκρόν προς ταφήν. Το σώμα εκείνου του παρά σου κατακριθέντος Ιησού του Ναζαρινού, Ιησού του πτωχού, Ιησού του αοίκου, Ιησού του κρεμαμένου, του γυμνού, του ευτελούς, ..του ξένου,…του αγνωρίστου, του ευκαταφρονήτου..

Δος μοι τούτον τον ξένον. Τι γαρ σε ωφελεί το σώμα τούτου του ξένου; Δος μοι τούτον τον ξένον. Εκ μακράς γαρ ήλθε χώρας , ίνα σώση τον ξένον, .. αυτός γαρ και μόνος υπάρχει ξένος…

Δος μοι τούτον τον εκούσιον ξένον, τον ου πόλιν έχοντα, ου κώμην, ουκ οίκον, ου μονήν, ου συγγενή..δος μοι , ω ηγεμών, τούτον τον επί ξύλου γυμνόν…υπερ νεκρού, ω ηγεμών, δυσωπώ, του κρεμαμένου αοίκου, ου γαρ πάρεστι τουτω ου φίλος, ου συγγενής , ου ενταφιαστής..δος μοι τούτον τον ξένον..».

Ο ίδιος ο Ιησούς είχε στους  τους μαθητές του απαντήσει: « ….ξένος ήμην και ου συνηγάγετέ με..»

 

Καλό Πάσχα.



Εφημερίδα, ΤΟ ΒΗΜΑ, 21/04/2019

Η πολιτική είναι υπόθεση του παρόντος. Συνδέεται με τον άνθρωπο του παρόντος, τις ανάγκες και τις προσδοκίες του. Είναι πάντα υποχρεωμένη η πολιτική δράση να συνομιλεί με το παρόν, να εργάζεται πάνω στις συνθήκες που το ορίζουν, να κινείται προς το μέλλον άρρηκτα δεμένη μαζί τους.

Αν αυτό είναι το αναπόδραστο μέτωπο της πολιτικής – και αυτό είναι - ­αυτό είναι ταυτόχρονα και το μέτωπο της φθοράς της. Αυτή η φθορά παρασύρει στην πύρινη λάβα της και ιδέες και θέσεις και πρόσωπα και αντιπροσώπους.

Κανείς και τίποτα δεν μπορεί να ξεφύγει από την αλήθεια που διαρκώς επιβεβαιώνεται. Η προσέλευση στην πολιτική είναι εκούσια προσέλευση στην τραγωδία.

Το παρόν, το παρόν κάθε εποχής, φέρνει μέσα του τα αδιέξοδά του. Τα άλυτα προβλήματα του παρελθόντος, τις τραυματικές εμπειρίες, τις ανεκπλήρωτες υποσχέσεις, τις αθεμελίωτες προσδοκίες. Κάθε πολιτική είναι υπονομευμένη από το παρελθόν και ποτέ έτσι δεν μπορεί να σταθεί στο ύψος των απαιτήσεων του παρόντος. Κερδίζει εκλογικά μιλώντας για το παρόν, ωσάν να μπορεί μαγικά να ανταποκριθεί σε όλα και χάνεται ταυτόχρονα μέσα στην αδυναμία ανταπόκρισης. Οι ευκαιρίες της νίκης είναι και οι εγγυήσεις της ήττας.

Σαν την ήττα μπροστά στην οποία βρίσκεται ο ΣΥΡΙΖΑ. Οι κυβερνητικοί δεν μπορούν, όπως τόσοι άλλοι, να γλιτώσουν από τον αδήριτο νόμο της φθοράς. Ήδη απογυμνωμένοι, χωρίς ένδυμα και χωρίς περιβολή, συνομιλούν με το τέλος τους.

Ιστορικά, μέσα στην απόγνωση που γεννά η μάταιη και ατελέσφορη αναμέτρηση με το παρόν, επινοείται η θριαμβευτική επαγγελία του μέλλοντος. Το μέλλον πάντα εμφανίζεται ενδεδυμένο την ελπίδα. Φωταγωγημένο στον ορίζοντα του χρόνου κλέβει την ματιά και αρπάζει την φαντασία. Πάνω σε αυτήν την γέφυρα παρελαύνει η παραπλάνηση. Η παραπλάνηση της μετάθεσης.

Γερμανικές αποζημιώσεις. Πλούσια στα έγκατα κοιτάσματα. Τα εύκολα αγαθά του μέλλοντος ανταγωνίζονται τις ανάγκες του παρόντος. Τις ταξιδεύουν στο μέλλον. Τις μεταθέτουν σε μια μελλοντική εποχή μικρής ή μεγάλης ευτυχίας.

Οι γερμανικές αποζημιώσεις θα μπορούσαν να καλύψουν το χρέος μας, ακούμε. Συνοδευόμενη από την συγκίνηση που συνυπάρχει με το ανυπόστατο του ισχυρισμού, η υπόσχεση τροφοδοτεί τον πονηρό υπολογισμό του εύκολου δρόμου, της απαλλαγής από την ευθύνη που γεννά το παρόν,  το αυτονόητο και δικαιωμένο της μετάθεσης σε έναν επόμενο χρόνο.

Κάπως έτσι έχει ανοίξει ήδη η αυλαία της επόμενης φάσης. Πάνω στη σκηνή της το παρόν θα διεκδικήσει τα δικαιώματά του εναντίον της παραπλανητικής μετάθεσης, που τροφοδοτεί η κυβερνητική ιδεολογική φαντασία.

Αν η νίκη μπορεί να μεταθέτει και να μετακινεί διαρκώς τον τόπο της, η ήττα συντελείται σε ένα παρόν. Σε αυτό το παρόν που εμπεριέχει ήδη την ήττα των κυβερνητικών στην ερχόμενη κάλπη.



Ιστοσελίδα, www.athensvoice.gr, 06/04/2019

Μέσα στη μυθοπλασία της εποχής η κατασκευή του «ηθικού πλεονεκτήματος» διεκδίκησε τον δικό της άμβωνα.
Κάθε τόσο, με κάποια ευκαιρία, επανέρχεται στη δημόσια συζήτηση η γνωστή αυτάρεσκη αναφορά του ΣΥΡΙΖΑ, το «ηθικό πλεονέκτημα». Μετά και την  «υπόθεση Πετσίτη», αλλά και άλλες, οι σκουριασμένες αυτές δύο λέξεις ζητούν την προσοχή μας. Το «ηθικό πλεονέκτημα» είναι μια από τις πιο φωταγωγημένες πλευρές του κυβερνητικού ψεύδους. Το κραδαίνουν οι κυβερνητικοί κάθε φορά , σαν θανατηφόρα σπάθη εναντίον των βρωτών αντιπάλων τους.

Τρείς παρατηρήσεις.

1η παρατήρηση: Δεν υπάρχει και δεν μπορεί να νοηθεί «ηθικό πλεονέκτημα» για κόμματα, ομάδες ανθρώπων ή συγκεκριμένες κοινότητες. Η ηθική , ως στάση και ως συμπεριφορά, δεν έχει ποτέ συλλογικό χαρακτήρα. Συνδέεται πάντοτε με ένα άτομο, ένα πρόσωπο. Πηγάζει από μια ατομική συνείδηση και δια μιας ενεργούσας ατομικότητας γίνεται μέρος του κοινωνικού γίγνεσθαι. Αυτή σηκώνει το βάρος της πράξης, αυτή μόνο έχει και την ευθύνη.

2η παρατήρηση: Η επαναλαμβανόμενη, μηχανική επαναφορά από ένα κόμμα του «ηθικού πλεονεκτήματος» είναι μια διεκδίκηση υπεροχής. Κάτι σαν ιδεολογία υπεροχής, που δικαιώνει τις πράξεις, όλες τις πράξεις, όλων των μελών του κόμματος,, πέρα από το πραγματικό περιεχόμενό τους. Μια ιδεολογία υπεροχής που τοποθετεί  τους άλλους σε υποδεέστερη θέση, τους καθιστά ύποπτους και εύκολα μεμπτούς και καταδικαστέους. Το «ηθικό πλεονέκτημα» είναι ο λόγος του πολιτικού άμβωνα, που αναγορεύει τον εαυτό του σε κριτή ζώντων και νεκρών. Εξαιρώντας πάντοτε τον ίδιο και θεωρώντας πάντα δικαιωμένες όλες τις πράξεις του , ακόμη και αυτές που δεν έχουν προλάβει να υπάρξουν. Πρόκειται για αλαζονεία και αυθάδεια. Και ως τέτοια στον πυρήνα της αντιδημοκρατική.

3η παρατήρηση: Η κατασκευή του «ηθικού πλεονεκτήματος» αναιρεί ευθέως τον εαυτό της. Δεν υπάρχει πιο ανήθικη πράξη από το να επικαλείται κανείς από τον άμβωνά του την ηθική του δήθεν υπεροχή και αυτό ως επιχείρημα επιβολής επί των άλλων. Η ίδια η επίκληση της ηθικής ανωτερότητας είναι και η κατάργησή της.

Το «ηθικό πλεονέκτημα» είναι το έσχατο καταφύγιο των ανήθικων.



Εφημερίδα, ΤΟ ΒΗΜΑ, 14/04/2019

Η ιδεολογική ματιά στον κόσμο δεν γνωρίζει μέτρο δικαιοσύνης. Όλα τελούν υπό το κριτήριο του δικού της μέτρου. Ο κόσμος μικραίνει ή μεγαλώνει κατά την ιδεολογική επιταγή, φωτίζεται ή σκοτεινιάζει, ανοίγει ή κλείνει. Όλα είναι ρευστά. Ψέμα και αλήθεια. Ένοχοι και αθώοι. Μόνο η ιδεολογία διατηρεί σταθερό και απαρασάλευτο τον εαυτό της. Ως ανεξάντλητο συμπλήρωμα δικαίωσης. Λόγων και πράξεων.

Οι κυβερνητικοί μας έχουν δώσει όλα αυτά τα χρόνια δείγματα αυτής της συνακόλουθης πρακτικής. Σε όλη τη διαδρομή τους στην εξουσία, ολοκληρώνοντας τον πραγματικό πολιτικό εαυτό τους, αυτοκαθαγιάζονται και καθαγιάζουν.

Από τη ρομφαία του ηθικού πλεονεκτήματος, μέχρι το ρόλο του υπέρτατου κριτή ζώντων και νεκρών, αθώων και ενόχων, διεκδικούν μια ιδιαίτερη θέση στα δημόσια πράγματα. Τους ανήκει- λέει- δικαιωματικά η τελευταία λέξη. Για όλα.

Τώρα που εξαντλήθηκε ο ρόλος του προδότη στην πολιτική σύγκρουση και κάθε προσπάθεια μετάπλασής του σε υψηλότερες προπαγανδιστικές κατασκευές αποδεικνύεται ατελέσφορη, βρίσκει την τιμητική του ο ρόλος του υπόπτου.

Η υπόθεση Novartis, που έχει μεγάλο ενδιαφέρον η εξέλιξή της, είναι μια καλή ευκαιρία να ανακινήσει και να ανακινηθεί το σκοτεινό αυτό στερεότυπο.

Συνδεόμενο με την αρχέγονη μορφή του διωκτέου ξένου, του εσωτερικού εχθρού και του προδότη, ο ύποπτος αναμοχλεύει το ένστικτο θανάτου, το φθόνο, και τελεί υπό θανάσιμη παρατήρηση, κριτική και πιθανή καταδίκη.

Κάθε ιδεολογία ολοκληρωτικής σύλληψης συνυφάνθηκε με την έννοια του υπόπτου. Ύποπτοι παντού. Υπάρχουν ή μπορεί να υπάρξουν. Αυτός είναι ο ιστορικός αντίλαλος κάθε ιδεολογίας καταστολής. Ύποπτοι παντού.

Ο αντίλαλος αυτός δεν αναφέρεται σε ένα άτομο. Δεν ενδιαφέρει τόσο η προσωποποίησή του, όσο η καθολική απειλή που εμπεριέχει. Η κατηγορία του υπόπτου δεν πλανάται εναντίον του ενός. Απευθύνεται σε όλη την κοινωνία.

Υπάρχει στην ιστορία ένα κορυφαίο σχετικό παράδειγμα ύψιστης πολιτικής παιδαγωγικής. Θα έπρεπε να διδάσκεται στα σχολεία. Το έχω σημειώσει και πάλι σε αυτές τις σελίδες. Και ποτέ δεν θα έπρεπε, ως παράδειγμα,  να το προσπερνάμε.

Ο Νόμος περί υπόπτων της Γαλλικής Επανάστασης. Ο «πιο αιματηρός νόμος της ιστορίας».  Ο Νόμος της 22ας Πρεριάλ (Ιούνιος 1794). Η τριανδρία Ροβεσπιέρος, Κουτόν, Σαιν - Ζυστ είναι οι εμπνευστές. Η θανάτωση των αντιπάλων δεν προϋποθέτει κατηγορία. Δεν έχουν δικαίωμα υπεράσπισης. Ούτε απολογίας. Το «ύποπτος» αρκεί. Στην προσωρινή ορμή της Επιτροπής Κοινής Σωτηρίας, ο Νόμος της 22ας Πρεριάλ έγινε πολλαπλασιαστής και όργανο θανάτου. Είναι γνωστή η τύχη των εμπνευστών του.

Ο αντίλαλος «ύποπτοι παντού» είναι η φωνή της καθυστέρησης, που μέσα από τον βίαιο τραυλισμό της, απειλεί τη συγκροτημένη, ως  Δικαιοσύνη, γλώσσα της Δημοκρατίας.

 


Εφημερίδα, ΤΟ ΒΗΜΑ, 07/04/2019

Χιλιάδες υποψήφιοι, άνδρες και γυναίκες, σε όλη τη χώρα. Από την μικρή κοινότητα μέχρι τον ευρωπαϊκό ορίζοντα. Μια ενδιαφέρουσα κατάσταση. Πλούτος για την δημοκρατική λειτουργία. Η συμμετοχή είναι το ύδωρ που ποτίζει τις ρίζες της.

Η συμμετοχή είναι μια ευκαιρία λόγου. Και πρόσκληση λόγου. Λόγου, επικοινωνίας και διαλόγου.
Ας μου επιτρέψουν οι υποψήφιοι να θέσω υπόψη τους μια ιδέα. Να μελετήσουν το μικρό έργο «Περί ύψους».

Πρόκειται για μια σύντομη πραγματεία για το λόγο. Πρόκειται για μελέτη πάνω στο εκφραστικό μέσο του λόγου. Γραμμένο γύρω στο 1ο μ.Χ. αιώνα. Από άνθρωπο «με πάθος για τα μεγάλα πρότυπα του λόγου», όπως σημειώνει στην υπέροχη εισαγωγή του και ο μεταφραστής του έργου, Κώστας Χωρεάνθης (Εκδόσεις Αστρολάβος/Ευθύνη).

Δεν έχει σημασία εδώ μια συζήτηση για τον συγγραφέα του μοναδικού αυτού  περί τον λόγο πονήματος. Ας δεχθούμε την εκδοχή του Ανώνυμου.

Ο Ανώνυμος λοιπόν αυτός μελετητής της τέχνης του λόγου, της εκφραστικής δύναμης και της ανύψωσης του ομιλούντος στο ανώτερο επίπεδο της βέλτιστης έκφρασης, μας μιλάει για τη δύναμη του λόγου. Μας καλεί σε μια μύηση στη δύναμη του λέγειν. Και ως καλός γνώστης των κλασικών έργων βγάζει τα συμπεράσματά του για την τέχνη που έχουν μέσα τους.

Είναι το έργο μια προτροπή να ανακαλύψει κανείς την ανυπέρβλητη γοητεία αυτού του λόγου. Μέσα από την ήδη κατακτηθείσα τέχνη. Όταν οι λέξεις μπουν στην κατάλληλη θέση αποκτούν μαγική δύναμη, μας λέει.

Θα ήταν χρήσιμο, νομίζω, για τους υποψηφίους, να ρίξουν μια ματιά στις σελίδες του, ή και να μελετήσουν ίσως ακόμη τις καρποφόρες σκέψεις του Ανώνυμου. Θα βρουν έναν οδηγό για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να επιτευχθεί το υψηλό στο λόγο. Το ωραίο, το ουσιαστικό, το πλήρες, το μουσικό, το πειστικό.

Θα βρουν εκεί ότι για την αποδοχή, την επιτυχία, την πειστικότητα του λόγου, ο συγγραφέας ή ο εκφωνητής θα πρέπει «να έχει ήθος και φρόνημα υψηλό και ευγενές».

Θα βρουν επίσης εκεί μια ισχυρή προτροπή να καταβάλλουν μεγάλη φροντίδα και να δείχνουν ιδιαίτερη επιμέλεια για την τέλεια έκφραση, επιλέγοντας και χρησιμοποιώντας τις κατάλληλες λέξεις.

Προτείνω ένθερμα στους υποψηφίους να συναντηθούν με το «Περί ύψους», αυτόν τον εκλεπτυσμένο και υψηλό οδηγό για τον δημόσιο λόγο.

Το ζήτημα δεν είναι να συναγωνιστούν σε ένταση «το αστροπελέκι του Δημοσθένη», αλλά να πλουτίσουν τη δεξαμενή του λόγου που ποτίζει τις ρίζες της Δημοκρατίας.

Our website is protected by DMC Firewall!