Εφημερίδα, ΤΟ ΒΗΜΑ, 06/09/2020

 

Εξακολουθούμε να βρισκόμαστε στη μεθόριο. Στην ανασφαλή ζώνη της. Αμφιβολία, δισταγμός και επιφύλαξη συνεχίζει να μας χαρακτηρίζει. Η ορμή των γεγονότων και η ταχύτητα των εξελίξεων δίνει την εντύπωση ότι παρακολουθούμε την κίνηση τόσο, που συχνά θεωρούμε ότι ελέγχουμε τη ροή της. Και όμως παραμένουμε στάσιμοι στη μεθόριο.

Τον τελευταίο καιρό η πραγματικότητα επαναλαμβάνει κουραστικά τον εαυτό της, χωρίς εμείς να βγαίνουμε από το κύμα της.
Covid19, οικονομική ύφεση, τουρκική επιθετικότητα. Η συνθήκη αυτή έχει σχεδόν ολοκληρωτικά εγκλωβίσει κάθε υπαρκτή κυβερνητική ζωτικότητα και έχει απορροφήσει τις δυνάμεις της.

Ποτέ μια κυβερνητική θητεία και διαχείριση δεν είναι εκδρομή σε ανθισμένο κάμπο. Πάντοτε προβλήματα, μικρά ή μεγάλα, θα έρχονται να προσθέτουν εμπόδια και να δοκιμάζουν την πολιτική δυνατότητα μιας κοινωνίας και της Κυβέρνησής της, να κινηθεί πέρα από τη μεθόριο των αμφιβολιών και των παραλυτικών διλημμάτων.

Αυτό που δίκαια παρατηρήθηκε ως διαχειριστική επάρκεια της Κυβέρνησης τους προηγούμενους μήνες, δοκιμάζεται ήδη μπροστά στο ενδεχόμενο ενός δεύτερου κύματος του
Covid19. Η αμφισβήτηση που εκδηλώνεται και η άρνηση που παρατηρείται απέναντι στα αναγκαία μέτρα, θέτουν με τον τρόπο τους ένα ζήτημα πολιτικής πειστικότητας.

Σε όλη την κυβερνητική διαδρομή παρατηρεί κανείς μια επιλεγμένη πρόταξη της επικοινωνίας εις βάρος της πολιτικής. Υπάρχει επικοινωνία. Δεν υπάρχει σαφές, ευρύτερα  κατανοητό, επεξηγημένο και διαρκώς επεξηγούμενο πολιτικό σχέδιο. Όσο και αν η διαχείριση των προβλημάτων σε εξέλιξη έχει προτεραιότητα, απόλύτως αναγκαία είναι ταυτόχρονα, η πειστική ανάδειξη μιας συνολικής πολιτικής, που έχει κάτι να πει στον καθημερινό δοκιμαζόμενο άνθρωπο, για το αύριο της ζωής του, την προοπτική , την ελπίδα και το μέλλον του.

Είναι συνηθισμένο στην πολιτική οι πρωταγωνιστές να προτιμούν τον ορίζοντα του 24ώρου. Να ενδιαφέρονται για τον εντυπωσιασμό της στιγμής. Η επιλογή της επικοινωνίας εις βάρος της πολιτικής και του πολιτικού σχεδίου είναι μια πλάνη. Σε απομακρύνει από την ενασχόληση με τα προβλήματα δομικού τύπου, σε προσανατολίζει στο καθημερινό και σε εγκλωβίζει στο εύκολο.

Έτσι τόσους μήνες τώρα δεν υπάρχει κάποια απόφαση αλλαγής, άξια να ονομασθεί μεταρρύθμιση. Τόσους μήνες μετά, το κράτος, αυτό το σύμπλεγμα απαγορεύσεων ει βάρος των πολιτών, παραμένει, όπως συχνά σημειώνω, ανέγγιχτο. Οι «λειτουργοί» του εκτός παρατήρησης. Ζώνες ασφάλειας και ζώνες ανασφάλειας είναι προκλητικά ορατές, με τα προβλήματα επιβίωσης για χιλιάδες συμπολίτες μας να γίνονται αβάσταχτα.

Ασυμμετρία. Ασυμμετρία μεταξύ επικοινωνίας και πολιτικής. Σε κάθε παρόμοια συνθήκη σταθερά χαμένη η δεύτερη. Μια επικοινωνία μπορεί να νοηθεί ως θεμελιωτικό συστατικό, μόνο όταν έρχεται να επεξηγήσει ένα πολιτικό σχέδιο σε ανάπτυξη. Δεν παρακάμπτεται η πραγματικότητα. Πολιτική και επικοινωνία είναι αδιαίρετες έννοιες.

 

 

 

Εφημερίδα, ΤΟ ΒΗΜΑ, 23/08/2020

Λίγες ακόμη μέρες Αυγούστου. Ένα καλοκαίρι φτάνει στο τέλος του. Αν κανείς ήθελε να καταλάβει τον σύγχρονο Έλληνα, θα μπορούσε να τον ακολουθήσει στους δρόμους των καλοκαιριών του. Στο πρόσωπο του καλοκαιριού βλέπεις την Ελλάδα μιας εποχής. Της δικής μας.

Ταχύτητα. Η εκδρομή ξεκινάει με ταχύτητα. Με ορμή κατακτητική ξεχύνεται στις εθνικές οδούς και τους επαρχιακούς δρόμους. Κάπου τον περιμένουν ευφρόσυνα θαλασσινά νερά. Χαλίκια και άμμος. Θα ήθελε να μην υπάρχει ταξίδι. Να βρεθεί εκεί με τρόπο μαγικό. Στο «ζεστό εξώστη» του αλλού. Τόσες υποσχέσεις είδε και άκουσε στις πλατείες. Έχει μάθει. Την παράκαμψη του χρόνου την αναλαμβάνει ο ίδιος. Βιάζεται. Δεν θα μας φύγουν τα καλοκαίρια.

Παραλίες. Το δίλημμα «βουνό ή θαλασσα» έχει απαντηθεί. Θάλασσα. Οι παραλίες γίνονται τα καλοκαίρια ιερός της φαντασίας προορισμός. Στους όμορφους παράκτιους τόπους, θα φτάσει σαν μικρός κατακτητής. Προσωρινός επισκέπτης αυτός, θαρρείς ήρθε να εγκατασταθεί αιώνια. Θα μπορούσε η παραλία να του ανήκει, αν εκείνο το πολιτικό σύνθημα είχε γίνει πραγματικότητα. Η σχέση με τους τόπους είναι σχέση φαντασίας. Τα καλοκαίρια κερδίζει η πλαστότητα.

Απόσταση. Χωρίς απόσταση από τον τόπο κατοικίας δεν υπάρχει καλοκαίρι. Απόσταση γεωγραφική. Όσο μακρύτερα, τόσο καλύτερα. Το «νησί» θα είναι πάντα ο ιδανικός προορισμός. Αποσπασμένο από τη γήινη ενότητα εγγυάται και την απόσπαση από το χρόνο. Ο χρόνος είναι πάντα το ζήτημα και οι καταναγκασμοί του. Τα καλοκαίρια είναι μια παιδαγωγική απομάκρυνσης από την αναγκαιότητα των λοιπών πραγμάτων. Από την ευθύνη να συναντηθείς μαζί τους. Κάτι σαν μάθημα αυθόρμητης άρνησης.

Αμεριμνησία. Και έρχεται η αμεριμνησία του καλοκαιριού σαν συμπλήρωμα αυτής της φαντασίας. Αυτήν που θα ήθελε να τον συνοδεύει πάντα και παντού. Τα καλοκαίρια μοιάζει νοητή. Αφήνεται η μέριμνα σε άλλους. Τη διδαχή αυτή την έχει αφομοιώσει. Αλλοι έχουν την ευθύνη των μικρών ή μεγάλων ζητημάτων. Την αντίληψη την μεταφέρει σε όλες τις εποχές. Το καλοκαίρι βρίσκει την πληρότητά της.

Κοινωνικός προβληματισμός. Με την έξαρση του διαδικτύου τους μήνες αυτούς της εγγυημένης αμεριμνησίας, το σκηνικό του καλοκαιριού και των εκδρομέων του βρίσκει τιμητική θέση. Γίνεται αντικείμενο καθημερινής παρατήρησης,  αυτόματης κριτικής και ερμηνείας. Κάτι σαν αυθόρμητη γνώση, όπως λέμε στην επιστήμη. Με έμφαση στα σκουπίδια. Τα σκουπίδια που αφήνουν πίσω τους σε δρόμους και παραλίες επισκέπτες και οποδοί της μέθης του καλοκαιριού.

Τα καλοκαίρια στην Ελλάδα μοιάζουν με τη σύγχρονη κοινή εκδρομή μας. Η τουρκική επιθετικότητα, η ελληνική αντίδραση, οι συνέπειες, η απειλητική επιστροφή του covid19, θα θυμίσουν το Σεπτέμβρη ότι όλα τα καλοκαίρια είναι σύντομα.

 

 

 

 

Εφημερίδα, ΤΑ ΝΕΑ, 03/09/2020

Σε αποφάσεις αλλαγών στην κορυφή του κομματικού μηχανισμού, προχωράει ο Αλέξης Τσίπρας.

Έναν και πλέον χρόνο μετά τις εκλογές του Ιουλίου του ΄19 και την ολοφάνερη παρατεταμένη αδυναμία του κόμματος της Αξιωματικής αντιπολίτευσης να σταθεί στο ύψος των απαιτήσεων του θεσμικού ρόλου του, ακούγεται ώριμη αυτή η πρωτοβουλία. Η αλήθεια είναι ότι ένα χρόνο μετά, ο ΣΥΡΙΖΑ κούρασε ακόμη και τον ίδιο τον εαυτό του. Λογικό είναι ο Αλέξης Τσίπρας να επιχειρεί μια ανανέωση, να προσβλέπει στη δημιουργία ενός νέου προσώπου.

Η μέθοδος είναι γνωστή και δοκιμασμένη. Επιλογή προσώπων εμπιστοσύνης, που αποδέχονται το αυτονόητο πρωτείο του σημερινού αρχηγού, έτοιμα να συμπορευτούν μαζί του, στη δύσκολη αναγκαστικά πορεία που έχει μπροστά του.

Το ιστορικό μετά τις εκλογές κόμματος και προσώπων, κατέδειξε την έσω αδυναμία που χαρακτηρίζει το κόμμα του στη νέα φάση. Η πολιτική του ανάκαμψη προϋποθέτει μια νέα στελέχωση, με την ελπίδα μιας νέας εικόνας. Είναι αναγκαστικός ο δρόμος. Δεν διαθέτει άλλον ο Αλέξης Τσίπρας, προς το παρόν.

Υποθέτει κανείς, μετά την εμπειρία της εξουσίας, ότι αντιλαμαβάνεται πληρέστερα τα πράγματα. Θα έχει αντιληφθεί, υποθέτω, ότι ο νικηφόρος ΣΥΡΙΖΑ ήταν ένας παροξυσμός. Ένας παροξυσμός ανορθολογισμού, φαντασίας και αντιδιακυβέρνησης. Αυτός ο ΣΥΡΙΖΑ έχει από καιρό εκπνεύσει. Δεν νοείται επανάληψή του. Είμαστε σε άλλη φάση. Τόσο που μοιάζει να είμαστε σε νέα, πρωτόγνωρη εποχή.

Και είμαστε. Αυτό αντιλαμβάνεται ο Αλέξης Τσίπρας. Το γνωρίζει, φρονώ. Δεν έχει εξαντληθεί μόνο το κόμμα του. Κυρίως έχει εξαντληθεί ό ίδιος. Ο λόγος του, η εικόνα του, η πολιτική φιγούρα του. Το πολιτικό του πρόσωπο έχει βαθειά χαραγμένη επάνω του την πολιτική φθορά, που γέννησε ένας τρόπος εξουσίας.

Αυτή η παγιωμένη, κατά τη γνώμη μου, κατάσταση είναι δύσκολο να θεραπευτεί. Εκτιμώ ότι κάθε προσπάθεια ανανέωσης στο κρίσμο μέτωπο των προσώπων, θα αποβεί μάταιη. Είναι βαθύ το τραύμα που προκάλεσε στο κοινωνικο σώμα ο κυβερνητικός ΣΥΡΙΖΑ. Χρήσιμες οι αλλαγές των προσώπων. Και αναγκαίες, όπως ανακοινώθηκαν, για το προσωπικό σχέδιο του Αλέξη Τσίπρα. Δεν αρκούν.

Η πολιτική δεν είναι εικόνα, όπως τα γνωστά στερεότυπα παρασύρουν τη σκέψη. Η πολιτική είναι η διαμόρφωση μιας πρότασης αντίστοχης με τον υπαρκτό κόσμο, σε διαλεκτική σχέση και επικοινωνία με τις ανάγκες των ανθρώπων μιας εποχής. Αν είναι όραμα, δεν είναι μυθοπλασία. Αν είναι λύση, είναι εφικτή, λογική και σε παραλληλία με τις συνθήκες του υπαρκτού κόσμου.

Εκεί που η πολιτική ανανέωση και αναγέννηση μοιάζει να μην νοείται για έναν πολιτικό οργανισμό ή πάντως λόγω των συνθηκών να καθίσταται εξαιρετικά δύσκολη,  η αλλαγή κεντρικών προσώπων στην οργανωτική δομή είναι μια αναγκαστική πράξη πολιτικής ματαιότητας.  

 

 

 

 

Εφημερίδα, ΤΟ ΒΗΜΑ, 14/08/2020

Δεν θα ήταν κανείς υπερβολικός , αν υπογράμμιζε την εντυπωσιακή ανάκληση της ποίησης (και της ποίησής του), με το άγγελμα του θανάτου του Ντίνου Χριστιανόπουλου.

Δεν είμαι σε θέση να μιλήσω για τον ίδιο τον ποιητή. Άλλοι, με γνώση, τέχνη και δεξιότητα,θα αποτιμήσουν τον τρόπο, την παρουσία και το έργο του. Αυτό που προκάλεσε η είδηση του θανάτου του στο διαδίκτυο, αυτόν τον τόπο της αυθόρμητης εφήμερης έκφρασης, θα ήταν ενδιαφέρον να δούμε τι φανερώνει.

Μέσα στην αμεριμνησία του καλοκαιριού και την εικονολατρική αποτύπωσή του, με την τουρκική επιθετικότητα να γίνεται η μόνη επικαιρότητα και την απειλή επιστροφής του covid19 να συνοδεύει αυτές τις μέρες του Αυγούστου, ο θάνατος του ποιητή προκαλεί χείμαρρο αναρτήσεων.

Έχοντας όλοι οι ποιητές μιλήσει για την ποίηση, έρχονται να μας οδηγήσουν σε αυτή την αναζήτηση. Ξαφνικά με μια ανθρώπινη καθαρά αφορμή, για να μιλήσουν οι συμπολίτες μας για τη στιγμή και την εποχή, «σείουν τις φυλλωσιές της ποιήσεως». Και καθώς «έρχεται η ποίηση, γλυκός πανικός με κατέχει ( λέει για τον καθένα και για όλους ο ποιητής) σαν το δεύτε λάβετε φως, κάτι τέτοιο και όλα φωτίζονται, εσύ, ο εξώστης, τα δέντρα». Μέσα στην ποίηση θαρρείς ο καθένας ξαφνικά «ανακαλύπτει το χαμένο του πρόσωπο».

Σε αυτή την μικρή έξαρση της πνευματικής αναζήτησης των ημερών, βρίσκει η ποίηση την αναγεννητική της υπόσταση. Μέσα στο κενό νοήματος του σύγχρονου Έλληνα, αυτή η μικρή έκλαμψη μιλάει για την έλλειψη του εκφραστικού ωραίου, της απουσίας της αρμονίας και της αισθητικής πληρότητας.

Αυτή η «συνάντηση» με τον ποιητικό λόγο και η φαινόμενη προτίμησή του, έχει κάτι από το αντιεξουσιαστικό που τον χαρακτηρίζει. Πέρα από το χειροπιαστό αποτέλεσμα της πράξης που ορίζει την εξουσία, η ποίηση είναι χωρίς σχέδιο, διαγράφει όρια και σπάζει φραγμούς. Είναι μια απόπειρα απελευθέρωσης από το ασφυκτικό επίκαιρο, όχι μόνο των ημερών, αλλά το εκάστοτε επίκαιρο, αυτή η επίκληση της ποίησης. Είναι μια στιγμιαία άρνηση των καταναγκασμών. Μια προσπάθεια του ατόμου να κινηθεί ελεύθερο.

Ομόκεντρη της ανθρώπινης αγωνίας η ποίηση, όπως έχει εύστοχα παρατηρηθεί, έρχεται σαν θεραπεία μιας κατάστασης ατομικής, σε μια εποχή δύσκολη, με τους ορίζοντες στενούς και το φως κατεβασμένο. Και διαβάζοντας το «Λυπημένο τραγούδι της νιότης» του Ν.Βρεττάκου, να μπορεί συνειδητοποιημένα και ελεύθερα να πει με δυνατή φωνή, έστω και στο εφήμερο διαδίκτυο, «είμαι κι εγώ μια μικρή λεπτομέρεια μέσα στην τραγική ιστορία του σύμπαντος». Και με όπλο σε κάθε απειλητική στροφή, το θάρρος να σείει τις φυλλωσιές της ποιήσεως.

 

 




Εφημερίδα, ΤΟ ΒΗΜΑ, 09/08/2020

Εκεί που καμιά φορά στη διακυβέρνηση χρειάζεται θάρρος ποιητή, παρατηρεί κανείς επιφύλαξη και δισταγμό. Επιλέγεται συχνά η συμβατική οδός, συνέχεια πρακτικών του παρελθόντος, επανάληψη του παλαιού τρόπου.

Η εξέλιξη της πανδημίας μετά την πρώτη ευφορία της διαχείρισής της, έρχεται να διαψεύσει και παλαιές πρακτικές και παλαιούς τρόπους. Κυρίως πρακτικές, μεθόδους και τρόπους επικοινωνίας, που ακόμη και αν κερδίζουν έναν πρώτο εντυπωσιασμό, φέρουν εντός τους την αποτυχία τους.

Σε κάθε δύσκολο πρόβλημα που προκύπτει, ένα δυσκολότερο ζήτημα ερμηνείας, επεξήγησης και λογικών επιχειρημάτων επί του πρακτέου, το συνοδεύει. Η συμβατική αντίληψη που επικράτησε στο μέτωπο του covid19, μετά την άρση των μέτρων, μας οδήγησε στην επικράτηση επιλογών που στήριξαν τη χαλάρωση και αρνήθηκαν στην πράξη την αυστηρότητα της ευθύνης. Ο κίνδυνος επιστροφής είναι υπαρκτός και η παρατήρηση επι του πεδίου πολλαπλασιάζει βάσιμα την ανησυχία. 

Το «μυστικό» βρίσκεται στον κυβερνητικό λόγο. Και αυτό όχι γιατί είναι ο μόνος στον δημόσιο χώρο. Αλλά επειδή είναι ο θεσμικά κυρίαρχος και τον βαρύνει η υποχρεώση της σκληρής και αυστηρής παρουσίασης της πραγματικότητας. Και με πειστική επάρκεια επεξήγησής της.

Αυτή η υποχρέωση είναι καθολική. Για όλα τα ζητήματα η Κυβέρνηση, η κάθε Κυβέρνηση, έχει υποχρέωση, από τον οδηγητικό ρόλο της, να επεξεργάζεται και να διατυπώνει μια συνολική εξήγηση για τα πράγματα, ένα ερμηνευτικό πλαίσιο για τις συνθήκες της εποχής σε κίνηση. Σε όλες τις πλευρές και διαστάσεις. Να αναπτύσσει επίμονα, τολμηρά και πειθαρχημένα μια ερμηνεία. Μια ερμηνεία για αυτό που συντελείται, για αυτό που βιώνεται, για αυτό που έρχεται.

Μέσα στην αδυναμία και πραγματική δυσκολία κατανόησης από τον καθημερινό άνθρωπο του σύγχρονου κόσμου, φυτρώνουν  τα ζιζάνια της σύγχυσης. Θεωρίες παντός τύπου, θρησκοληπτικές εξάρσεις, φαντασίες συνωμοσίας, κρύφιες δυνάμεις, σκοτεινές υποθέσεις. Κερδίζουν εύκολα με την ανορθολογική τους ορμή και γοητεία μέρος της δημόσιας συζήτησης. Και αποδοχή. Πρόκειται για την επανάληψη της  ισοπεδωτικής θεώρησης της ζωής και του κόσμου, που άνθισε ως αντιμνημονιακός παροξυσμός.

Με αφορμή τον covid19, ο παροξυσμός αυτός του ανορθολογισμού και της άρνησης κάθε λογικής προσέγγισης, δίνει νέα παράσταση. Αμφισβητεί τους θεμελιώδεις κανόνες της συνύπαρξης και απειλεί το υψηλό αγαθό της υγείας του ενός και των πολλών.

Τα γεγονότα για μια ακόμη φορά μας λένε, ότι ποτέ δεν αρκεί η τρέχουσα διαχείριση ενός προβλήματος. Πάντοτε απαιτείται ένα συμπλήρωμα επεξήγησης και δικαίωσης. Όλες οι εποχές - για τη δική μας ο λόγος - είναι δύσκολες και σκληρές. Με σκοπό μια στέρεη φρόνηση, οφείλουμε να μιλάμε ανοιχτά  για τις πληγές της. «Μια πληγή που χαμογελά είναι ο κόσμος».

 

DMC Firewall is developed by Dean Marshall Consultancy Ltd