Εφημερίδα, ΤΟ ΒΗΜΑ, 03/06/2018

Το ζήτημα δεν βρήκε θέση στη δημόσια συζήτηση της εποχής. Στη Βουλή ποτέ δεν ετέθη. Ούτε χειροκροτήθηκε, ούτε αποδοκιμάστηκε. Δεν ακούστηκε σχετικός λόγος. Ούτε άγγιξε ποτέ τους αυτάρεσκους και υπερφίαλους εμπνευστές της «Κυβέρνησης Κοινωνικής Σωτηρίας».
 
Στις πρωινές ζώνες χάθηκε μεταξύ μισθού και συντάξεων, μεταξύ συντάξεων και μισθών. Οι συνταξιομάχοι δεν μίλησαν ποτέ για την άγρια περικοπή του. Οι διαξιφισμοί για το ποσοστό των μειώσεων δεν το υποψιάστηκαν ποτέ. Οι «φίλοι του λαού» συνειδητά το περιφρόνησαν.
 
Ο λόγος για τον ελεύθερο χρόνο. Το μέγα και κεφαλαιώδες ζήτημα του ελεύθερου χρόνου.
Την ώρα που οι μισθοί και οι συντάξεις έγιναν το επιβλητικό και αποτελεσματικό πολιτικό εμπόρευμα, δίπλα εκατοντάδες χιλιάδες συμπολίτες μας καλούνται να εργαστούν πολλαπλάσιο χρόνο για να ανταποκριθούν στις ανάγκες τους.
 
Αυτοί οι Ελληνες, όλων των ηλικιών, βλέπουν την εργασία τους να υποαμείβεται και τον απαιτούμενο χρόνο να πολλαπλασιάζεται. Οπως οι εργάτες γης της προηγούμενης εποχής, ζητούν και αυτοί με τον τρόπο τους να βασιλέψει γρήγορα ο ήλιος.
 
Ταυτόχρονα βλέπουν τον καρπό της εργασίας τους, μέσα από την υπερφορολόγηση και τις εισφορές, να αρπάζεται και να αναδιανέμεται σε συγκεκριμένα κοινωνικά στρώματα. Στο βάθος αρπάζεται ο χρόνος τους και αναδιανέμεται. Οπως τα επιδόματα.

 
Η απουσία ελεύθερου χρόνου εγκαθιστά μια βαθιά ανισότητα. Οι καρπωτές αυτής της ανισότητας είναι τα κρατικά προστατευμένα στρώματα. Οι δημόσιοι υπάλληλοι κυρίως, οι οποίοι εκτός από την εγγύηση του εισοδήματος απολαμβάνουν το προνόμιο του εγγυημένου ελεύθερου χρόνου.
 
«Εργάζομαι 12-14 ώρες την ημέρα», μου είπε ο Κώστας, 35 ετών, οδηγός ταξί. «Και δεν μου μένει καθόλου ελεύθερος χρόνος να δω τα παιδιά μου». Με επίγνωση και καθαρή συνείδηση ο Κώστας αντιλαμβάνεται τις συνθήκες της ζωής του. Και την αποστέρηση που σημαίνει για αυτόν η απουσία ελεύθερου χρόνου.
Στο μέτωπο αυτό της συνειδητοποίησης δεν περιμένουμε να προσέλθει η λεγόμενη πολιτική τάξη. Το γνωρίζουμε ότι δεν θα γίνει καμία συζήτηση στη Βουλή και τα καθεστωτικά συνδικάτα δεν θα μιλήσουν ποτέ για αυτό στις σημαίες τους.
 
Ολες οι επαναστάσεις έγιναν για τον ελεύθερο χρόνο. Γι' αυτό καμία δύναμη δεν θα μπορέσει για καιρό ακόμη να αφήσει στη σιωπή αυτή τη βαριά ανισότητα. Μεταξύ αυτών που έχουν κερδίσει άπλετο ελεύθερο χρόνο και εκείνων που πασχίζουν να τον εξασφαλίσουν ύστερα από μια κοπιώδη ημέρα εργασίας.
 
Λίγο πριν εκλεγεί βουλευτής της Τρίτης Τάξης του Αρτουά ο Ροβεσπιέρος, απευθυνόμενος στο Συμβούλιο του Αρτουά, με αφορμή τη φορολογία, μιλάει με τον τρόπο του για τον ελεύθερο χρόνο και την πολύτροπα μέγιστη πολιτική αξία του: «Το μεγαλύτερο μέρος των ανθρώπων που κατοικούν στις πόλεις και στην ύπαιθρο έχει φθάσει, λόγω της φτώχειας, στην έσχατη ταπείνωση, έτσι που ο άνθρωπος, απορροφημένος ολότελα από τις φροντίδες για τη συντήρησή του, είναι ανίκανος να αναζητήσει τις αιτίες της δυστυχίας του και να υπερασπιστεί τα δικαιώματα που του έδωσε η φύση...».
 
Διαχρονικά το ζήτημα του ελεύθερου χρόνου επανέρχεται σταθερά και στην Ελλάδα σήμερα βιώνεται δραματικά από μεγάλη μερίδα των συμπολιτών μας.
 
Στην εποχή της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης, ας μιλήσουμε για αυτό. Προτείνω στο φιλόξενο «Βήμα» να ανοίξει τη δημόσια συζήτηση.
 
 

 

 

Ιστοσελίδα, www.athensvoice.gr, 02/06/2018

Διάβασα στην A.V. το κείμενο του Δημήτρη Αλικάκου. Με οδηγεί σε μια νέα συνομιλία με τον Δημήτρη Λιαντίνη. Ευχαριστώ τον Δημήτρη Αλικάκο γι’ αυτό.

Το κείμενό του για τον Δημήτρη Λιαντίνη με γυρίζει χρόνια πίσω. Μου φέρνει στο νου τον καθηγητή μου.

Μολάοι Λακωνίας. Μαθητής εγώ στην Α’ Λυκείου. Μια μέρα κάνει την εμφάνισή του ένας νέος καθηγητής. Ένας φιλόλογος. Λεπτός. Ευκίνητος. Ευγενής. Με όψη ανήσυχη. Με βλέμμα ερευνητικό. Είναι ο Δημήτρης Νικολακάκος. Διαφορετικός. Προκαλεί απορία και ενδιαφέρον. Θέτει τα ζητήματα αλλιώς. Μιλάει διαφορετικά. Έχει λόγο προκλητικό. Μια αιρετικότητα τον συνοδεύει. Αινιγματικός και περίεργος. Είχε κάτι προβοκατόρικο. Αυτό θα έλεγα τότε, αν γνώριζα τη λέξη και τη σημασία της.

Τον ζήλευα πολύ εκείνον τον καθηγητή. Γι’ αυτό που φανταζόμουν ότι γνώριζε, για το άγνωστο βιβλίο που κάθε φορά κρατούσε στην μασχάλη του, για την διαπεραστική γοητεία του. Τον ζήλευα περισσότερο όμως γιατί μετά το μάθημα κατηφόριζε με το δίπορτο οpel kadett, ελεύθερος στον κάμπο του Ασωπού. Μέχρι τη θάλασσα. Μονεμβάσια. Πλύτρα. Νεάπολη.

Μια μέρα ο Δημήτρης Νικολακάκος μας μίλησε για τον μύθο του προπατορικού αμαρτήματος. Έτσι άρχισε μεταξύ μας μια διαφωνία, μια διαμάχη, μια σύγκρουση με πολύ πάθος στην εφηβική μου σκέψη. Αυτό μας έφερε κοντά. Μιλάγαμε με το βλέμμα. Συνομιλούσαμε πνευματικά. Διασκέδαζε με τις αθεμελίωτες διαφωνίες μου και την παθιασμένη μου άρνηση. Είμαστε σχεδόν φίλοι, χωρίς να το λέμε. Δεν μπορούσαμε-αδιανόητο τότε-να πιούμε έναν καφέ στην μικρή πλατεία των Μολάων και να του πω τις απορίες μου για τον Φίχτε, που ξεφύλλιζα εκείνη την εποχή.

Στον άνθρωπο με γοήτευε η ελευθερία που έβλεπα να τον κατέχει, το πάθος που τον κινούσε, οι σκέψεις που τον βασάνιζαν.

Στο περιθώριο των πραγμάτων, στο όριο του λόγου, έκανε συχνά αναφορά στο θάνατο μέσα από δρόμους που δεν έχει σε λεπτομέρειες συγκρατήσει  η μνήμη.

Η αποτυχία μου στις εξετάσεις της Φιλοσοφικής με είχε οδηγήσει σε μια μικρή απόγνωση και απελπισία. Στο χωριό Λυρά που ζούσα ήταν αδύνατον να βρω τον καθηγητή μου Νικολακάκο. Να του ζητήσω βοήθεια. Το γράμμα που έστειλα στην οικογένειά του, στην Λιαντίνα, έφτασε στα χέρια του.

«Δεν θα σου απαντήσει ποτέ», μου έλεγε ο πατέρας μου ο παπα-Κυριάκος. Δεν γνώριζε.

Αρκετές μέρες μετά ο ταχυδρόμος φέρνει το γράμμα του καθηγητή μου που περίμενα. Με σκέψεις σωστές, με προτάσεις καθοδηγητικές μου λέει τη γνώμη του. Μαζί με αναφορές σε θέματα που συζητούσαμε και στην υπόμνηση του έρωτα για την φιλοσοφία.

Η αλληλογραφία μας - διακόπηκε όταν πήγα στα είκοσι στο στρατό -  ήταν η τελευταία μας επικοινωνία. Δεν τον συνάντησα ξανά. Μετά από χρόνια, από μακριά, σαν να γνώριζα τα πάντα για αυτόν, άκουγα, παρακολουθούσα και διάβαζα.

Αν μπορούσαμε  να συναντηθούμε  σήμερα θα ξεκινούσαμε πάλι μια συζήτηση για το τι είναι «μύθος» και θα ξαναφέρναμε μπροστά μας εκείνη την πρώτη ζωηρή διαφωνία στου Μολάους Λακωνίας. Είμαι βέβαιος ότι θα διαφωνούσε με τους ορισμούς που δίνω στους πολιτικούς και φιλοσοφικούς όρους, στο μικρό βιβλιαράκι μου «το νέο ελάχιστο λεξικό», από όπου δεν θα μπορούσε να λείπει βέβαια η λέξη «μύθος».

Διαβάζοντας το κείμενο του Δημήτρη Αλικάκου στην A.V., όλες οι σκηνές των συζητήσεών μας για τη ζωή και τον θάνατο με τον καθηγητή μου, πέρασαν μπροστά στα μάτια μου.

Ο Δημήτρης Λιαντίνης ζει πάντα γοητευτικός μέσα μου.

 

Εφημερίδα, ΤΟ ΒΗΜΑ, 20/05/2018
 
Ο οικισμός «Ελλάς» θα μπορούσε να αναδειχθεί σε προνομιακό πεδίο μελέτης της σύγχυσης. Ως το ιδανικό εργαστήριο.
Για τους μηχανισμούς παραγωγής της. Τους διαύλους διάδοσης. Τους εργάτες εμπέδωσης. Τους ποικίλους αφοσιωμένους πολλαπλασιαστές της.
 
Τον τελευταίο καιρό, αρκετοί, άλλοι με πολιτική αφετηρία και άλλοι με πρόθεση αναλυτική και διάθεση επεξηγηματική, προσθέτουν σύγχυση στη σύγχυση.
 
Πάνω στο αντιμνημονιακό ανορθολογικό υπόστρωμα η σύγχυση τροφοδοτεί διαρκώς τον εαυτό της. Ο κύκλος της παραμόρφωσης συνδέεται με το πολιτικό σχέδιο της εξουσίας και γίνεται μέρος του. Η σύγχυση γίνεται όπλο της.
 
Η σύγχυση συνδέεται με την αδυναμία κατανόησης. Οσο πιο σύνθετα γίνονται τα πράγματα τόσο ο άνεμος της σύγχυσης δυναμώνει. Εγκαθίσταται η παράλυση, χάνεται η διαύγεια, απομακρύνεται η δυνατότητα προσανατολισμού και πορείας.
 
Απέναντι στην παραποιητική κατάσταση της σύγχυσης, η πολιτική ανάλυση θα μπορούσε να δώσει μια επεξεργασμένη ερμηνεία για τα πράγματα, να τα φωτίσει. Να τα καταστήσει παρατηρήσιμα και κατανοητά.
 
Η πολιτική ανάλυση είναι η αποσυναρμολόγηση της πολιτικής πράξης. Ως αποσυναρμολόγηση αμφισβητεί πάντα τον λόγο της εξουσίας που θέλει να προσδώσει στα πράγματα τη δική της ενότητα, τη δική της ερμηνεία και τη δική της τροπή.

 
Η πολιτική ανάλυση ορίζεται από τέσσερις αρχές.
 
1. Προτάσσει το παρόν και συνδέεται μαζί του. Αυτό που συντελείται στο μέτωπο του παρόντος βοηθάει στην κατανόηση. Αυτό που υπάρχει ενώπιόν μας είναι το αντικείμενο της ανάλυσης. Και το παρελθόν έχει θέση. Μικρή. Και το μέλλον έχει θέση. Μικρότερη.
 
2. Ψάχνει την αλήθεια στον αντίποδα των λεγομένων. Η πρόθεση της εξουσίας να παραπλανήσει, να παραποιήσει και να διαστρέψει είναι μια συνήθης κατάσταση. Η απόκρυψη των στόχων της είναι το βάθος της σύγχυσης.
 
3. Ακούει τη δυνατή φωνή των γεγονότων. Αυτό που έχει ήδη συμβεί μας βοηθάει να κατανοήσουμε αυτό που συμβαίνει. Τα γεγονότα είναι πάντα μια απειλή ως οδός γνώσης και ως όπλο εμπειρίας. Γι' αυτό και η προσπάθεια να ξεχαστούν τα γεγονότα και να εγκατασταθεί η λήθη είναι επίμονη και αγωνιώδης.
 
4. Το μικρό μιλάει για το μεγάλο. Συχνά τα μεγάλα σχέδια και οι υψιπετείς λόγοι διεκδικούν τη διαγραφή των μικρών πράξεων. Εκεί που η εξουσία υπάρχει αυθεντικά, ως ο πραγματικός εαυτός της. Από τη στάση απέναντι στον αντίπαλο, την καθημερινή συμπεριφορά, τον τρόπο του βίου ή τη συνολική στάση έναντι των άλλων.
Στις μέρες μας η παρατήρηση των πολιτικών μετώπων φαίνεται να αγνοεί αυτές τις βασικές αρχές και θέσεις της ανάλυσης. Και η πολιτική ανάλυση έρχεται να επικυρώσει συχνά την πολιτική παραδοξολογία, που διεκδικεί την έσω επιθυμία και ευχή να τη συνδέσει με την πραγματική ζωή και το κάθε ατομικό πολιτικό σχέδιο να το παρουσιάσει ως μέρος της κοινωνικής ανάγκης.
 
Και γίνεται μέρος της σύγχυσης. Πλευρά της υπόστασής της. Μεταμφιεσμένη εκδοχή της δήθεν άρνησής της. Ετσι ακούμε και διαβάζουμε παράδοξα πράγματα. Ακόμη και ότι θα κυλήσει στην κοίτη του ΣΥΡΙΖΑ το νερό της σοσιαλδημοκρατίας. Οσο και αν παραμένει υποκειμενική η ανάλυση, θα βρίσκεται πάντα απέναντι στη σύγχυση.


Ιστοσελίδα,
www.athensvoice.gr, 25/05/2018

Η πράξη βίας κατά του κ. Μπουτάρη καταδικάστηκε σχεδόν από όλους. Και η καταδίκη αυτή προσθέτει στη σύγχρονη Ελλάδα.

Ο πρωθυπουργός της χώρας επισκέφθηκε στο Δημαρχείο τον δήμαρχο Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για μία συμβολική πράξη, από αυτές που συνηθίζει ο κ. Τρίπρας και επιμελώς σκηνοθετεί. Ασφαλώς έχει τη διάσταση καταδίκης της βίαιης πράξης κατά του κ. Μπουτάρη και επιδιώκει να μας πείσει ότι ο ίδιος αποκρούει τη βία. Από τη συνολική στάση του και τον συνολικό λόγο του εύκολα θα μπορούσαμε να συμπεράνουμε ότι πρόκειται για μια ενέργεια που η εξωτερική της διάσταση απέχει από τη διακηρυσσόμενη ουσία της.

Δεν θα κουραστούμε ποτέ να επισημαίνουμε ότι η ανώτερη κατάκτηση του ανθρώπου, η πολιτική λειτουργία, είναι ο θεσμικός έλεγχος της βίας. Θέτει κανόνες και αυτοί οι κανόνες αποτελούν την εγγύηση της ειρηνικής συνύπαρξης. Για όλους. Πέρα από γνώμες και απόψεις. Η σύγκρουση είναι πολιτική, σημαίνει ότι η σύγκρουση δεν εμπεριέχει τη βία ως ρυθμιστικό παράγοντα. Το δημοκρατικό πλαίσιο εγγυάται την ενότητα του πολιτικού σώματος. Μόνο τότε η πολιτική σύγκρουση είναι δημιουργική και ζωογόνος.

Η ανώτερη κατάκτηση της πολιτικής είναι η δημοκρατία. Η δημοκρατία είναι μια διαλογική κατάσταση. Το όπλο της είναι ο λόγος. Το πυρoμαχικό της πολιτικής είναι ο λόγος. Απέναντι στο υψωμένο χέρι της βίας, θα υπάρχει πάντα το υψωμένο χέρι που λέει «ζητώ τον λόγο».

Με την ευκαιρία της επίσκεψης του κ. Τσίπρα στο Δημαρχείο Θεσσαλονίκης, θα ήθελα –ας μου επιτρέψει– να απευθύνω κάποιες ερωτήσεις και απορίες προς τον κ. Μπουτάρη.

·         Ρωτήσατε, κ. Μπουτάρη, τον κ. Τσίπρα, τον πρωτοστάτη άγγελο του βιαίου λόγου, αν έχει συνείδηση ότι ο βίαιος λόγος προαναγγέλλει τη βίαιη πράξη; Ότι ο βίαιος λόγος είναι σάλπισμα υπέρ της βίας; Θίξατε κάτι σχετικό; Σας απασχόλησε αυτό το μείζον ζήτημα;

·         Ρωτήσατε τον κ. Τσίπρα, κ. Μπουτάρη, αν έχει συνείδηση ότι η πρόταση «ή εμείς ή αυτοί» δεν είναι σχήμα λόγου αλλά η ιαχή πολεμικής σύγκρουσης; Αναρωτηθήκατε ίσως από κοινού ότι ο αυτάρεσκος διχασμός που καλλιέργησε επίμονα, πειθαρχημένα και υπερφίαλα ο κ. Τσίπρας, είναι ένας τυφλός δρόμος;

Σας απευθύνω αυτές τις ερωτήσεις, κ. Μπουτάρη, γιατί εμείς, όλοι εμείς, που προτάσσουμε  την υπέρτατη αξία της συνύπαρξης, τον πυρήνα του πολιτισμού μας, αδιαφορούμε για τις ανάγκες της τηλεοπτικής παράστασης ή τους εκλογικούς σχεδιασμούς.

Ίσως να απαντήσετε στις ερωτήσεις αυτές. Ίσως και πάλι όχι.
Ισχύει πάντα, όμως, ότι οι Έλληνες που ενδιαφέρονται για μια επόμενη φάση δίνουν κάθε μέρα την απάντησή τους.

Όπως αποκρούουμε τη βία, αποκρούουμε και τη λήθη.

Ιστοσελίδα, www.athensvoice.gr, 23/05/2018

«…δεν ήσουν απροειδοποίητος, δεν διάβασες σωστά τα σημεία…»

Μέσα στη σκοτεινή ανορθολογική σύγκρουση της εποχής ο βίαιος λόγος κέρδισε τα πρωτεία.

Αναμόχλευσε το σκοτεινό κόσμο του θανάτου και έβγαλε στο προκήνιο το αποτρόπαιο πρόσωπό του.

Στην (ελπιδοφάγο) πλατεία Συντάγματος ενδύθηκε τους αγανακτισμένους.

Πολιτικοί ψευδοπροφήτες έστησαν εκεί την τριμμένη σκηνή τους.

Στο βάθος της προσέγγισης καμιά διαφορά μεταξύ πάνω και κάτω πλατείας. Εκεί άνθισε ο βίαιος και καταγγελτικός λόγος. Προδότες, πεμπτοφαλλαγγίτες, συνένοχοι με τον εχθρό.

Ο βίαιος λόγος προαναγγέλλει την βίαιη πράξη.

Γνωρίσαμε τον παροξυσμό του στο ναζιστικό φαινόμενο. Κάθε βίαιος λόγος έχει μια παραλληλία  πολιτικής φιλοσοφίας με το ναζισμό και τον φασισμό.

Η λέξη προδότης τα περιέχει όλα.

Ό άλλος που δεν συμφωνεί μαζί μας, δεν είναι μαζί μας, είναι προδότης. Ο προδότης είναι αυτός που από τα πρώτα χρόνια της ύπαρξης κατηγορείτα ότι θέτει την ομάδα σε κίνδυνο.

Η τύχη του είναι ο θάνατος.

Ο προδότης από τα πρώτα χρόνια τοποθετείται στη θέση του ξένου. Του εκδιωκτέου ξένου. Δεν συνδέεται με την κοινότητα, δεν έχει θέση σε αυτήν. Εκδίωξη και θάνατος. Αυτή είναι η μοίρα του.

Ο ολοκληρωτικός βίαιος λόγος αρνείται την πολιτική λειτουργία. Απορρίπτει το θεμελιώδες: η πολιτική είναι ο θεσμικός έλεγχος της βίας.

Και συνακόλουθα απορρίπτει τη δημοκρατική συνύπαρξη. Η δημοκρατία είναι μία δια-λογική κατάσταση. Δεν υπάρχει απόλυτη κυριαρχία, ούτε τελική λύση. Πάντα υπάρχει και θα υπάρχει ο άλλος.

Η ευθύνη του ΣΥΡΙΖΑ για την καλλιέργεια του βίαιου λόγου είναι κεντρική. Έσπειρε, πότισε, θέρισε.

Ο ίδιος ο κ. Τσίπρας εκφώνησε τον βίαιο λόγο, την πράξη της συμβολικής καταστολής και της συμβολικής εξόντωσης του αντιπάλου.

Και μετά υψώθηκε το βίαιο χέρι.

Κανείς δεν μπορεί να ισχυρισθεί ότι δεν άκουσε, κανείς δεν μπορεί να πει ότι δεν κατάλαβε.

Σωστά έχει πει ο ποιητής:

«...δεν ήσουν απροειδοποίητος, δεν διάβασες σωστά τα σημεία…».

 

 

DMC Firewall is developed by Dean Marshall Consultancy Ltd